Anasayfa Kimyasal Ürünler Tehlikeli maddeler ile çaşına işyerleri için alınacak tedbirler

Tehlikeli maddeler ile çaşına işyerleri için alınacak tedbirler

PARLAYICI, PATLAYICI, TEHLİKELİ VE ZARARLI MADDELERLE ÇALIŞILAN İŞYERLERİNDE VE İŞLERDE ALINACAK TEDBİRLER HAKKINDA TÜZÜK
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi  : 27.11.1973, No: 7/7551
Dayandığı Kanunun Tarihi          :  25.8.1971, No: 1475
Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi  : 24.12.1973, No: 14752
Yayımlandığı Düsturun Tertibi     : 5, Cildi: 13, S.371
                                 BİRİNCİ KISIM
                               Kapsam ve Deyimler
 
    Madde 1 - 1475 sayılı İş Kanunu kapsamına giren ve parlayıcı, patlayıcı,
tehlikeli ve zararlı, katı, sıvı, gaz halindeki maddelerle çalışılan işyerle-
rinde ve işlerde, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünde öngörülen tedbirler-
den başka alınacak sağlık ve güvenlik tedbirleri bu Tüzükte gösterilmiştir.
 
    Madde 2 - Bu tüzükte geçen:
    a) "Lif" deyimi: İnorganik (mineral) ve organik (bitkisel, hayvansal)
menşeli tabii ve suni iplik şeklindeki katı ve dayanıklı maddeleri,
    b) "Toz" deyimi; kömür, hububat, ağaçlar, minareller, metaller, cevherler
ve maden ocaklarından çıkarılan taşlar gibi organik veya inorganik maddelerin
doldurulma ve boşaltılmaları, taşınmaları, delinmeleri, taşa tutulmaları, çar-
pılmaları, püskürtülmeleri, öğütülmeleri, patlamaları ve dağıtılmaları ile
meydana gelen ve kendisinden hasıl oldukları maddelerle aynı bileşimde olan
veya olmayan ve hava içerisinde dağılma veya yayılma özellliği gösteren 0,5-
150 mikron büyüklükte olan katı parçacıkları,
    c) "Duman" deyimi; genel olarak erimiş haldeki metallerin gaz haline dö-
nüşmesi yahut yakıtların veya diğer organik maddelerin tam yanması sonucu ha-
sıl olan gazların yoğunlaşmasından meydana gelen ve asıl maddeden kimyasal
bakımdan farklı bulunan süspansiyon halindeki katı parçacıkları,
    d) "Gaz" deyimi; genellikle sabit bir şekli ve belirli bir hacmı olmayıp
sınırsız olarak yayılabilen ve basınç artması veya sıcaklık azalmasının etkisi
ile sıvı veya katı hale getirilebilen maddeyi,
    e) "Sis" deyimi; maddenin gaz halden sıvı hale geçmesi veya suda çözülmesi
veya pülverizasyon, köpürme ve sıçrama gibi nedenlerle mekaniksel olarak dağı-
tılması sırasında havada meydana gelen damlacıkları,
    f) "Buhar" deyimi; normal olarak sıvı veya katı halde olup, basınç artmasıy-
la veya sıcaklığın azalmasıyla tekrar sıvı veya katı hale gelebilen maddelerin
gaz hallerini,
belirtir.
                                 İKİNCİ KISIM
        Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan
                  İş Yerleri ile ilgili Güvenlik Tedbirleri
                                 BİRİNCİ BÖLÜM
                İşyeri binalarında alınacak Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 3- Parlayıcı, Patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddeler üretilen veya
işlenen veya depolanan binalar mümkünse tek katlı olacak; duvarları yanmaz mad-
deden, tavanları hafif ve yanmaz malzemeden dış yan cephelerine bakan pencereler
ince kırılmaz camlı olacak ve patlamalarda büyük parçalar halinde havaya fırla-
mıyacak malzemeden yapılmış olacaktır.
 
    Madde 4 - Birden fazla katlı binaların, en üst katında tabanı betonarme ol-
mak kaydıyla parlayıcı, patlayıcı maddelerin yalnız işlenmesine veya her hangi
bir üretimde ilkel madde olarak kullanılmasına izin verilebilir. Bu gibi yerle-
rin parlayıcı, patlayıcı maddelerin olumlu üretim birimi veya deposu olarak
kullanılması, S.S.Yardım Bakanlığının olumlu mütalaası üzerine Çalışma Bakanlı-
ğınca verilecek özel izne bağlıdır.
 
    Madde 5 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerle çalışılan
işyerlerinin tabanları, düz, yanmaz, sızdırmaz, herhangi bir cismin çarpmasıyla
kıvılcım çıkarmaz malzemeden yapılacak ve kolay temizlenir, hafif meyilli tarz-
da inşa edilecektir.
    Kullanılan maddelerin, kimyasal bir olay sonucunda işyeri tabanını aşındırıp
tahrip etmesi veya parlayıcı, tehlikeli ve zararlı gaz ve dumanlar meydana ge-
tirmesi önlenecektir.
 
    Madde 6 - Tabanda yangın söndürme cihazlarının vereceği fazla su ve kimyasal
maddelerin ve işyerindeki bütün sıvıların eşiklerden taşmasını önleyecek şekilde
toplanmasını ve bir depoya veya dinlendirme kuyusuna girmesini sağlayacak drenaj
sistemi bulunacaktır.
 
    Madde 7 - Binalardaki giriş çıkış kapıları, pencereler, panjurlar ve hava-
landırma menfezlerinin kapakları belirli bir basınç karşısında dışarıya doğru
açılacak şekilde yapılmış olacaktır.
 
    Madde 8 - Giriş ve çıkış kapıları, yanmaz malzemeden, çıkış güvenliği ilke-
lerine uygun ve mümkün olduğu kadar büyük boyutta, kolayca
dışarıya açılabilecek ve doğrudan doğruya açık havaya yol verecek şekilde ya-
pılmış olacak ve işyerinde ayrı cephelerde olmak üzere en az iki kapı buluna-
caktır.
 
    Madde 9 - Birden fazla bölümleri bulunan işyerlerinde, bölümlerden her bi-
rinin, biri doğrudan doğruya, diğeri genel koridora açılan, en az iki kapısı
bulunacaktır.
 
    Madde 10 - Binanın bütün pencereleri, gerektiğinde çıkış için kullanılabi-
lecek şekilde yapılmış olacak, pencerelere demir parmaklık veya kafes konulma-
yacaktır.
 
    Madde 11 - İşyeri, herhangi bir tehlike vukuunda işçiler tarafından derhal
boşaltılabilecek şekilde tertiplenmiş olacak; bölümlerden birinin çıkış yolu,
diğerinin geçişini zorlaştırmayacaktır.
 
    Madde 12 - İç bölmeler, meydana gelecek en yüksek basınca dayanıklı ve
çatlaksız, düz yüzeyli ve yanmaz malzemeden yapılmış açık renkte boyanmış veya
badanalanmış, kolayca yıkanabilir ve temizlenebilir şekilde olacaktır.
 
    Madde 13 - Asansörler ve merdivenler yanmaz malzemeden yapılmış ve binanın
diğer kısımlarından ayrı bölmelerde veya binanın tamamiyle dışında kurulmuş
olacaktır. Asansörlerin kapıları kendiliğinden kapanan, toz geçirmez şekilde
yapılacaktır.
 
    Madde 14 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin üretildi-
ği, işlendiği veya depolandığı binalarda inşaat, bakım ve onarım işlerine baş-
lanmadan önce aşağıdaki tedbirler alınacaktır.
    a) İş kısmen veya tamamen durdurulacaktır.
    b) O mahalde bulunan bütün parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı mad-
delerle, bunların bileşimlerine giren diğer maddeler tehlikeli bölgenin dışına
çıkarılacaktır.
    c) Onarılacak kısım bütün parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı madde-
lerin artıklarından ve bulaşıklardan usulüne uygun olarak tamamiyle temizlene-
cektir.
    d) İnşaat, bakım ve onarım; teknik, yetkili ve sorumlu bir elemanın devamlı
nezareti ile sağlanacaktır.
 
    Madde 15 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı özellikteki çeşitli
kimyasal maddelerin işyeri havasında bulunan miktarları, belli ve gerekli zaman
aralıkları içinde ölçülerek bu miktarların, maddelerin işyeri havasında bulunma-
sına müsaade edilen ve orada çalışanların sağlıklarını bozmayacak olan en çok
miktardan fazla olup olmadığı ölçülerek saptanacak ve işyeri havalandırma tesi-
satı yeterlik bakımından yetkili elemanlarca kontrol edilecektir.
    Kontrol sırasında bu Tüzüğe ekli, 1, 11, 111 numaralı çizelgelerdeki husus-
lara uyulup uyulmadığı nazara alınacaktır.
 
    Madde 16 - Kullanılacak aspiratörlerin motorları kapalı tipten olacak veya
motor ve diğer kısımları işyeri dışında bulundurulacaktır.
    Aspiratörlerin emme boruları, yanmaz malzemeden, yeterli bir kapasitede ve
binanın bütün menfezlerinden uygun bir mesafede havaya açılmış olarak yapıla-
cak, yanabilen her maddeden tecrit edilmiş ve uygun şekilde topraklanmış bulu-
nacak, patlayıcı gaz karışımı husule getirebilecek ölü alanlar veya akışı zor-
laştıracak kesin dönüşlü dirsekler bulunmıyacak ve kolaylıkla temizlenebilecek
ve tamir edilebilecek şekilde yapılmış olacaktır.
 
    Madde 17 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli  ve zararlı gazlar, buharlar,
sisler, dumanlar, tozlar ve lifler meydana gelen işyerlerinde, üretimden paket-
lemeye kadar olan işlemlerin kapalı bir sistem içinde ve otomatik cihazlarla
yapılması esastır. Kapalı ve otomatik bir sistem sağlanamadığı takdirde, bu
gazlar, buharlar, sisler, dumanlar, tozlar ve lifler intişar ettiği noktada
emilecek ve gerekli tedbirler alındıktan sonra dışarı atılacaktır.
 
    Madde 18 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı sıvı veya gaz madde-
ler, emme veya basınç suretiyle özel borular içerisinden sevk edilecek ve bu
sıvı veya gazların sevkinde veya depolanmasında, herhangi bir kaçağa meydan ver-
miyecek tedbirler alınacaktır.
 
    Madde 19 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı sıvı veya gaz maddele-
rin üretimine, kullanılmasına veya bu maddelerle yapılan diğer işlere yarayan
alet, cihaz veya boru donatımının bozulması, delinmesi, sızdırması, eklerinden
kaçak yapması veya havalandırma sisteminin arızalanması halinde; iş kısmen veya
tamamen durdurulacak ve arıza giderilinceye kadar onarım ekibi ve görevliler
dışındaki bütün işçiler tehlikeli bölgenin dışına çıkarılacak ve onarım, bu işi
bilen ve gerekli her türlü koruyucu araçları bulunan bir ekip tarafından ve so-
rumlu teknik bir elemanın gözetimi altında yapılacaktır.
 
    Madde 20 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin bulunduğu
yerlerde bu maddeleri veya bunların buhar ve gazlarını tutuşturabilecek sıcak-
lık derecesine yükselen veya kıvılcım veya çıplak alev çıkaran ısıtma sistemi
kullanılmayacaktır.
    Isıtma araçları, işyeri bölüm veya  bölümlerinde işin özelliğine göre ve
fenni esaslar dairesinde saptanacak olan sıcaklığı geçmiyecek şekilde otomatik
termostatlarla ayarlanacaktır. Isıtmanın radyotörlerle yapıldığı hallerde, bun-
lar düzgün, pürüzsüz ve çatlaksız olarak ağaç kısımlardan, parlayabilen madde-
lerden yeterli uzaklıkta bulunacak ve bunların sıçrayabilecek her türlü parlayı-
cı veya patlayıcı sıvılara karşı uygun koruyucuları olacaktır.
 
    Madde 21 - İşyerinde, yapılan işin özelliğine göre uygun nem sağlanacaktır.
 
    Madde 22 - Patlayıcı maddelerin bulunduğu binaların meskün binalara, demir
yollarına ve karayollarına ve birbirlerine uzaklıkları, bu
Tüzüğe ekli IV a, IV b, IV c ve IV d numaralı çizelgelere, içerisinde parlayı-
cı sıvılar bulunan yeraltı ve yerüstü kaplarının meskün yerlerden ve birbirle-
rinden ve uzaklığı ise V numaralı çizelgeye göre sağlanacaktır.
                                 İKİNCİ BÖLÜM
                  Elektrik tesisatında alınacak Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 23 - Parlayıcı gaz veya buharların havaya karışması ile patlama tehli-
kesi bulunan yerlerdeki elektrik alet ve teçhizatı, tehlikeli alanın dışına
kurulacak veya etanş yapılmış olacak ve bu teçhizat, alev geçirmez tipte yapı-
lacak veya cihaz içinde devamlı olarak ortam basıncından biraz yüksek bir te-
miz hava basıncı sağlanacak, yahut normalin biraz üstünde bir basınçla asal
gazla doldurulmuş olacak veya uygun ve yeterli şekilde havalandırılacak ve ni-
hayet özel haller için, Çalışma Bakanlığının kabul edeceği şartlara uygun tarz-
da yapılmış olacaktır.
 
    Madde 24 - Parlayıcı maddelerin bulunduğu işyerlerindeki elektrik motorla-
rı, alev geçirmez tam kapalı tipten olacaktır.
 
    Madde 25 - Alev geçirmez cihazların kullanılmasından önce imalatçı ve satı-
cı müesseselerden bu cihazların gerektiği gibi olduklarına dair belgeler alına-
caktır. Alev geçirmez cihazların üzerinde yapılacak herhangi bir onarım veya
değişiklik, bu cihazların ilk güvenlik durumlarını bozmıyacak veya azaltmıyacak
şekilde yapılacaktır.
 
    Madde 26 - Alev geçirmez cihazlar için kullanılacak iletkenler eksiz borular
içinde bulunacak veya madeni kılıflı, zırhlı yahut mineral tecritli kablolar
kullanılacaktır. Bu gibi aletlere iletkenlerin bağlantısı, tesisatın alev geçir-
mez özelliğini bozmayacak şekilde yapılacaktır.
 
    Madde 27 - Tehlikeli bir ortama giren elektrik tesisat boruları, tehlike
alanına girecekleri noktada alev geçirmez buvatlarla donatılacaktır.
 
    Madde 28 - Mekanik bir etkiye maruz kalması muhtemel olan yerlerde, zırhlı
kablolar kullanılacaktır.
 
    Madde 29 - Alev geçirmez cihaz veya teçhizatın madeni gövdesi ile kablola-
rın madeni kılıfları ve boruları arasındaki elektrik bağlantısı lehim kaynağı
veya uygun manşonlar kullanılarak sağlanacaktır.
 
    Madde 30 - Kablo uçları, neme karşı bu tip iletkenlere özgü alev geçirmez
özel kapaklarla tecrit edilecek ve boruları veya kabloların madeni kılıfları
iletken olarak kullanılmıyacaktır.
 
    Madde 31 - Binaların madeni kısımlarından geçen borular ile kabloların ma-
deni kılıfları tecrit malzemesi ile kaplanacak veya bunlar binanın madeni kı-
sımlarına karşı uygun şekilde korunacaktır.
 
    Madde 32 - Tam yalıtılmış elektrik cihazları, gerilim altında oldukları sü-
rece devamlı bir şekilde temiz hava ve asal gaz basıncı altında bulundurulacak-
tır.
    Bu cihazların, basıncın düşmesi halinde tesisatı devre dışı bırakacak uy-
gun koruyucu tertibatı olacak ve tesisatın basınç altında olup olmadığının
her zaman kontrol edilebilmesi için de uygun bir göstergesi bulunacaktır. Gü-
venlikli oldukları yetkili makamlar tarafından onaylanmış aletler ve tesislerin
üzerinde, güvenlik durumlarını bozacak hiç bir değişiklik yapılmıyacaktır.
 
    Madde 33 - Yukarıdaki şartlara uygun olarak korunmamış bulunan büyük
elektrik motorları veya sair elektrik aletleri kapalı tipten olacak ve içine
kuvvetli bir şekilde temiz hava basılacak ve bu hava açık havaya ekzoz bacala-
rından veya borularından atılacaktır.
 
    Madde 34 - Çıplak hava hatları tehlike alanına girmeden son bulacak ve bu
uçlarda, gerilim yükselmelerine karşı uygun koruyucu cihazlar bulundurulacak-
tır.
 
    Madde 35 - Besleme hattının tehlikeli bölgeye, zırhlı veya madeni kılıflı
kablolarda uzatılması gerektiği hallerde, bütün madeni kılıflar birbirleriyle
irtibatlanacak ve etkili şekilde topraklanacaktır.
 
    Madde 36 - Telekominikasyon kabloları da dahil, bütün yeraltı kabloları en
az 50 santimetre derinliğe konacaktır.
 
    Madde 37 - Sık sık bakıma ihtiyaç gösteren elektrik teçhizatını devreden
tamamen ayırma olanağı sağlanacaktır.
 
    Madde 38 - Parlayıcı bir ortamda akım kesici tertibat, kumanda ettiği ma-
kina veya cihazın hemen bitişiğinde bulunmadığı hallerde, bunların kontrol, ba-
kım veya onarım sırasında beklenmedik bir anda, gerilim altında kalmasını önle-
mek için gerekli tedbirler önceden alınacaktır.
    Akım kesicilerde, kontrol ettikleri cihazları belirten uygun etiketler bu-
lundurulacaktır.
 
    Madde 39 - Sigortalar daima tehlike bölgesi dışına konacaktır.
    Ancak bunun sağlanamadığı hallerde bunlar, alev geçirmez kutular içinde bu-
lunacak ve bu kutular gerilim kesilmeden açılmıyacaktır. Sigorta boşonlarının
tel sarılmak suretiyle tekrar kullanılması yasaktır.
 
    Madde 40 - Aydınlatma devresi de dahil olmak üzere bütün elektrik tesisatı
bir yılı geçmiyen süreler içinde muntazaman ehliyetli elemanlar tarafından kont-
rol ve bakıma tabi tutulacaktır.
 
    Madde 41 - Suni aydınlatma tesisleri ancak etanş armatörlerle yapılacak, ak-
si halde ortam dışına yerleştirilmiş lambalardan yararlanılacaktır.
 
    Madde 42 - Bütün madeni bölme ve çatı kısımları ile makina ve teçhizat uygun
şekilde topraklanacaktır.
 
    Madde 43 - Patlama tehlikesi yaratabilen tozların bulunduğu yerlerdeki yol
verme reostaları, aydınlatma anahtarları ile bütün sigorta ve şalterler ve ben-
zeri cihazlar, tehlikeli ortamın dışında kurulacaktır.
 
    Madde 44 - Motorların durdurulup çalıştırılmasına uzaktan kumanda eden te-
sisat da diğer bütün elektrik tesisatı gibi, tozlara karşı korunmuş olacaktır.
 
    Madde 45 - Elektrik motorları etanş tipten olacaktır. İşin gereği olarak
bu çeşit motorların kullanılması olanağı bulunmayan yerlerde, bu motorlar alev
geçirmez koruyucular içine alınacaktır.
 
    Madde 46 - Aşırı akımlara ve kısa devrelere karşı korunmak üzere faz ilet-
keni ile toprak arasında bir kaçak olması halinde, devreye otomatik olarak
akım kesen bir cihaz konulacak ve bu cihaz akımın % 10 artması halinde harekete
geçecektir.
 
    Madde 47 - Seyyar elektrik cihazları tehlikeli bir ortam içinde hiç bir ne-
denle kullanılmayacaktır.
 
    Madde 48 - Aliminyum veya mağnezyum tozu bulunan yerlerde işçiler antista-
tik ayakkabılar giyeceklerdir.
 
    Madde 49 - Parlama ve patlama tehlikesi yaratabilen organik tozun meydana
geldiği, taşındığı, aktarıldığı ve çalışıldığı yerlerde elektrik motor ve jene-
ratörleri toz geçirmez etanş tipten olacak veya devamlı olarak temiz hava bası-
lan tecritli hücrelerde bulundurulacaktır.
    Motorların uzaktan kontrol edildiği hallerde kumanda düğmeleri toz geçirmez
tipten imal edilmiş olacak veya toz geçirmeyen ayrı bir odada bulunacaktır.
 
    Madde 50 - Parlama ve patlama tehlikesi yaratabilen organik tozların meydana
geldiği, taşındığı, aktarıldığı ve çalışıldığı yerlerde sigortalar tehlikeli or-
tamın dışında kurulacaktır.
    Buna olanak bulunmayan hallerde sigortalar toz geçirmez etanş kutular içinde
bulunacak ve bu kutular ancak akım kesildikten sonra açılabilecek ve bu gibi ku-
tular üzerinde, bu hususu belirten uyarma levha veya yazılar bulundurulacaktır.
 
    Madde 51 - Parlama ve patlama tehlikesi yaratabilen organik tozların işlen-
diği, taşındığı veya aktarıldığı konveyörler, elevatörler, silolar veya benzeri
tertibatın içini aydınlatmakta kullanılacak elektrik lambaları toz geçirmez
(etanş) globların içine alınacak ve elektrik tesisatı ayrıca, çarpma, düşme gibi
mekanik tehlikelere karşı uygun tarzda korunmuş ve buralarda dışarıya tesis
edilmiş olan toz geçirmez (etanş) anahtarlar kullanılacaktır.
                                 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
                    İşyerlerinde alınacak Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 52 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin üretildi-
ği, işlendiği ve depolandığı işyerinin etrafı duvar, tel örgü veya tel kafesle
çevrilmiş ve giriş çıkışlar kontrol altına alınmış olacaktır. Yabancı şahıslar,
ancak sorumlu memur refakatinde içeriye girebileceklerdir.
 
    Madde 53 - Geniş bir alana yayılmış ve etrafı duvar, tel örgü veya tel ka-
fesle çevrilmiş işyerlerinin hududu, geceleri uygun şekilde aydınlatılacak ve
bekçiler buraları gece ve gündüz gözeteceklerdir.
 
    Madde 54 - Parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli işler, genellikle meskün yer-
ler dışında veya tecrit edilmiş bina ve mahallerde, mümkün olduğu kadar az işçi
ile, kapalı bir sistem içinde, tekniğin icaplarına göre gerekli tedbirler alına-
rak yapılacaktır.
 
    Madde 55 - İşyerlerinin güvenlik alanı içinde, sigara ve benzerlerinin
içilmesi; kibrit, çakmak, ateş kızgın veya akkor halinde cisimler ile parlayabi-
lecek veya yangın doğurabilecek her türlü maddenin taşınması ve kullanılması
yasaktır.
    Bu hususları sağlamak için giriş-çıkış kapılarında gerekli kontrollar yapı-
lacak, kolay ve iyi görülen yerlere gerekli uyarma levhaları konacak, işçilerin
sigara içebileceği yerler ve ateşli maddelerle çalışılmasına müsaade edilen bö-
lümler, güvenlik alanlarından ayrı yerlerde olacak ve bunlar uygun levhalarla
belirtilecektir.
 
    Madde 56 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddeler üretilen,
işlenen ve depolanan işyerlerinde;
    a) İzinsiz içeriye girmenin ve kibrit, çakmak, ateş ve kıvılcım veren alet
ve benzeri cisimlerin içeriye sokulmasının yasak olduğu ayrı ayrı levhalar ha-
linde ana giriş kapılarına,
    b) Binada veya bölümde bulundurulabilecek en çok işçi sayısı, madde miktarı
ve binada yapılmasına izin verilen işin ne olduğu ayrı ayrı levhalar halinde
işin yapıldığı kısmın kapısına,
    c) Diğer hususları kapsayan gerekli levhalar, uygun yerlere konulacaktır.
 
    Madde 57 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin üretildiği
işlendiği ve depolandığı binalar, yıldırıma karşı yürürlükteki mevzuatın öngör-
düğü sistemlerle donatılacaktır. Tamamen çelik konstrüksiyon binalarla, saç ve
borulardan inşa edilmiş tank ve benzeri çelik depoların yeterli bir topraklamaya
tabi tutulması halinde ayrıca paratoner tesisatına ihtiyaç yoktur. Ancak bu hu-
susun yetkili teknik bir eleman tarafından kontrol edilerek yeterliliğinin bel-
gelendirilmesi zorunludur. Paratönerler ve yıldırıma karşı alınan diğer koruyucu
tertibat yılda en az bir defa, ehliyetli bir elemana kontrol ettirilecektir. Dü-
zenlenen belge ilgililerin her isteminde gösterilmek üzere işyerinde saklanacak-
tır.
 
    Madde 58 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddeler bulunan kap
ve ambalajların dış yüzüne;
    a) Maddenin çok tehlikeli ve çok zararlı olması halinde kırmızı zemin üzeri-
ne içindekinin adı ve (çok tehlikeli) kelimeleri,
    b) Maddenin tehlikeli ve zararlı olması halinde, sarı zemin üzerine içinde-
kinin adı ve (tehlikeli) kelimesi
    c) Maddenin az tehlikeli ve az zararlı olması halinde yeşil zemin üzerine
içindekinin adı,
    d) Maddenin radyoaktif olması halinde örneği bu Tüzüğe ekli 2 numaralı
(sarı zemin üzerine mor renkli) özel işaret,
    e) İçindeki kullanma, taşıma ve içindekinden korunma usulleri hakkında kısa
bilgi ve diğer gerekli hususlar uygun şekilde yazılacak, işaretlenecek veya
etiketlenecektir.
 
    Madde 59 - İşyerinde, yapılan işin cinsine ve özelliğine göre etkili olabi-
lecek tipte ve yeterli sayıda yangın söndürme cihazları bulundurulacaktır.
    Bu cihazlar ve bunlara yardımcı tesis ve teçhizat daima işler bir halde
olacaktır. Cihazların işyerindeki tertip ve tanzimi, icabında kolayca kullanıl-
masını mümkün kılacak şekilde yapılacak ve her altı ayda bir tartılmak suretiyle
muayene edilerek saptanan ağırlıklar cihaz üzerine takılacak bir etikete munta-
zaman kaydedilecektir.
    Tüp içindeki tesirli maddenin net ağırlığı yarıdan aşağı düştüğü takdirde,
o cihaz boşalmış sayılarak yeniden doldurulacaktır.
 
    Madde 60 - Su ile çalışan yangın söndürme cihaz ve teçhizatı, belirli yer-
lerde muntazam kutu ve dolaplar içinde kolaylıkla alınıp kullanılacak şekilde
tertiplenmiş olacak ve basınçlı su temin eden moto-pomp kullanıldığı hallerde
bunlar en az günde bir defa beş dakika işleme tecrübesine tabi tutulacaktır.
 
    Madde 61 - Yeterli sayıda işçiye, yangın söndürme cihaz ve teçhizatının kul-
lanılması hususunda belirli görevler verilecek ve bunlar bir yangın ekibi teşkil
etmek üzere gerekli eğitime tabi tutulacaktır.
 
    Madde 62 - İşyerlerinde, işin ve işyerinin özelliklerine göre yeterli ve uy-
gun tipte elle veya elektrikle veya mekanik olarak çalışan alarm cihazları bu-
lundurulacaktır.
 
    Madde 63 - İşyerinde yapılan işin özelliğine göre yeteri kadar kum ve su ko-
vaları ile yanmaz örtüler bulundurulacaktır.
 
    Madde 64 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı sıvılar bulunan bina-
lar, tanklar; yangın ve sair sebeplerle içindeki sıvının dışarıya saçılmasını
veya sızmasını önleyecek nitelikte yapılacaktır.
 
    Madde 65 - Parlayıcı sıvıların üretildiği, doldurulup, boşaltıldığı veya
kullanıldığı atelye, döküm yeri veya benzeri işyerlerinde faaliyet sırasında
herhangi bir sebeple kaçan, taşan veya sızan sıvıyı emin bir yere toplayacak
drenaj tertibatı bulunacaktır.
 
    Madde 66 - Parlayıcı sıvıların konulduğu bina, tank ve benzeri tesislerin
dışında ayrıca, dağılacak, yayılacak sıvıların toplanması için, tesis hacminin
en az 1/2 oranında, sızdırmaz duvarla, geniş toprak set veya sütre ile çevrilme-
si gereklidir.
    Duvar veya sütrenin taban kenarları bina veya tanktan en az 1 metrelik uzak-
lıktan başlar.
    Duvar yerine toprak set kullanılması halinde setlerin üstleri en az 1 metre
genişliğinde olacak ve kenarlarının meyli normal şev meylinden fazla olmıyacak-
tır.
    Toprakla dolu setler galvanizli saç veya yanmaz diğer uygun bir malzeme ile
iksa edilmiş olacak, kalınlığı aşağıdan yukarı azalacak şekilde toprakla doldu-
rulacak ve sütrenin üst noktada genişliği en az 1 metre olacaktır. Duvarların
taştan yapıldığı hallerde en az 75 santimetre kalınlıkta ve çimento harçlı ola-
rak inşa edilmiş olacak, betonarme duvar inşaası halinde ise, kalınlık tabanda
25 santimetre ve üst noktada 10 santimetreden az olmıyacaktır. Giriş kapıları
ve geçitler, işçileri; patlama basıncı veya alevlerden koruyacak şekilde, uygun
yanmaz siperlerle veya patlama duvarları ile teçhiz edilmiş olacaktır.
 
    Madde 67 - Patlayıcı maddeler depolarını çevreliyecek toprak setler, binanın
yüksekliğini en az bir metre geçecek ve tepe noktasında en az bir metre geniş-
likte olacaktır.
 
    Madde 68 - Parlayıcı ve patlayıcı maddelerin üretildiği veya işlendiği iş-
yerlerinde kullanılan bütün makina, cihaz, alet ve avadanlıklar, kıvılcım hasıl
etmiyecek malzemeden yapılacak veya bu malzeme ile kaplanmış olacaktır.
 
    Madde 69 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin işlendiği
işyerlerinde, atıklar maddelerin özelliklerine uygun bir şekilde toplanacak ve
uzman bir kimsenin gözetimi altında etkisiz hale getirilecektir.
 
    Madde 70 - Toz veya parça halinde kömür, yağ veya herhangi bir parlayıcı
madde ile bulaşmış kırpıntılar, paçavralar, pamuklar, üstüpü veya kendiliğinden
tutuşabilecek bütün maddeler işyerinde bulundurulmıyacak veya biriktirilmiyecek-
tir.
    Bu gibi maddeler binanın güvenlik alanları dışında bu işe ayrılmış belirli
bir yere taşınacak ve orada etkisiz hale getirilecektir.
 
    Madde 71 - Esasında patlayıcı olmadıkları halde bazı gazlarla karıştıkları
zaman şiddetli bir kimyasal reaksiyona giren gazların üretildikleri işyerleri
ve bunların üretiminde kullanılan tesisat, diğer tip gazların bulunduğu yerler-
den yeteri kadar uzakta bulunacak veya patlamalara dayanıklı duvarlarla ayrıl-
mış olacaktır.
 
    Madde 72 - Elektrolitik usulle hidrojen ve oksijen, hidrojen ve klor, hid-
rojen ve fluor gazlarının üretimi aynı bölümde yapılabilir. Ancak, bu bölümler
diğer katı, sıvı ve gaz maddelerin üretildiği, işlendiği ve depolandığı bölüm-
lerden uygun şekilde ayrılacaktır.
 
    Madde 73 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerle çalışılan
işyerlerinde işçilere, yaptıkları işlerde özellikle maruz kalınacak tehlikeler,
yangın halinde alınması gereken tedbirler, artıkların etkisiz
hale getirilmesi, yüklemede, boşaltmada ve işyerinin temizlenmesinde gerekli
özel işlemler hakkında eğitim, alıştırma, tecrübe ve uygulama suretiyle yeter-
li bilgi verilecek ve bu hususlar işçinin işyeri dosyasında belirtilecektir.
    İşçilerin birinci fıkrada belirtilen hususlarda yeterli bilgilere ve bu
bilgileri uygulama yeteneğine sahip oldukları, işveren veya işyeri sorumlusu
tarafından saptanmadan işe başlatılması, çalıştırılması veya başka bir işe
verilmesi yasaktır.
                                 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
                     Depolamada alınacak Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 74 - Bu bölümde geçen:
    a) "Yer üstü deposu" deyimi; bütün kısımları yer üstünde bulunan bir de-
poyu,
    b) "Kısmen veya tamamen gömülü depo" deyimi; yere kısmen veya tamamen gö-
mülü olduğu hallerde üzerindeki toprak tabakası 60 santimetreden az olan bir
depoyu,
    c) "Yeraltı deposu" deyimi; yeraltına tamamen gömülü ve üzerindeki toprak
tabakası 60 santimetreden fazla ve ayrıca üstü en az 10 santimetrelik bir beton
tabakası ile örtülü olan bir depoyu,
    d) "Parlayıcı sıvı" deyimi; parlama noktası 38 derece C aşağı olan sıvıları,
    e) "Tehlikeli sıvı" deyimi; parlama noktası 38 derece C yukarı olan,tehli-
keli ve zararlı sıvıları belirtir.
 
    Madde 75 - Parlayıcı sıvıların konulduğu bütün depolar ve boru donatımları,
boru bağlantıları statik elektriğe karşı uygun şekilde topraklanacaktır.
    Depoların parlayıcı sıvılarla doldurulması ve boşaltılmasında araç ile depo
arasında topraklama hattı bağlantısı yapılarak statik elektriğe karşı tedbirler
alınacaktır. Lastik tekerlek üzerinde hareket eden tankerler, yüklü oldukları
statik elektrikten tamamiyle arınmadıkça dolum yerlerine sokulmayacaktır.
 
    Madde 76 - Parlayıcı sıvıların konulduğu yerüstü depolarda aşağıdaki tedbir-
ler alınmış olacaktır:
    a) Yerüstü depoları, sağlam tabanlar üzerine oturtulmuş ve etrafı uygun gü-
venlik duvarları ile çevrilmiş olacaktır.
    b) Yerüstü depolarının tavanı, yanlarına göre daha ince demir saçtan yapıl-
mış olacaktır.
    c) Yerüstü depolarında uzaktan kumandalı yangın söndürme tesisatı bulunacak-
tır.
    d) Yerüstü depolarında belirli bir basınç değişiminde otomatik açılıp kapa-
nan bir basınçvalf bulunacaktır.
    e) Yerüstü depolarında ölçü ağzına rahatça inip çıkmayı sağlıyacak bir
merdiven, tabanı çevreleyen bir korkuluk ve benzeri koruyucu tertibat bulu-
nacaktır.
 
    Madde 77 - Parlayıcı sıvıların konulduğu yeraltı depolarında aşağıdaki
tedbirler alınmış olacaktır:
    a) Yeraltı depoları sağlam bir yer üzerine oturtulmuş, bütün kısımları
yer yüzünden en az 60 santimetre derinde vedış korozyona karşı korunmuş
olacaktır.
    b) Yeraltı depolarının binaların dışındaki doldurma borusu ağzı, doldur-
malar dışında daima kapalı ve dış etkilere karşı korunmuş olacaktır.
    c) Yeraltı depoları 7 kg/cm 2 lik bir iç basınca dayanacak şekilde ya-
pılmış olacaktır. Bunların alev geçirmez tertibatlı ve havaya daima açık tu-
tulacak bir havalandırma borusu ile ölçmeler dışında her zaman kapalı bulun-
durulacak bir ölçme ağzı bulunacaktır.
    Yeraltı depolarının, bunun dışında, dışarısı ile hiç bağlantısı bulunmı-
yacaktır.
    d) Yeraltı depolarının havalandırma boruları; bacalardan, binaların açık
kısımlarından ve buharların birikebileceği yerlerden uzakta bulunacak ve
ağızları yerden en az 2,5 metre yükseklikte olacaktır. Maddenin buharlarını
depoya geri gönderen bir boru sistemi bulunduğu takdirde, havalandırma boru-
sunun çapı 20 milimetreden ve buhar iade borusu mevcut olmadığı takdirde de
25 milimetreden az olmıyacaktır.
 
    Madde 78 - Depo içinde bulunan sıvının parlama noktası, bulunduğu ortamın
sıcaklık derecesinden düşük olduğu hallerde, depo içinde patlayabilecek nite-
likte, hava ve buhar karışımı teşekkülünü önliyecek tedbirler alınacak ve ay-
rıca açık havaya açılan havalandırma borusu ağzınada uygun bir alev geçirmez
tertibat konulacaktır.
 
    Madde 79 - Tehlikeli sıvıların bulunduğu depoların kısmen yerüstünde bu-
lunduğu hallerde aşağıdaki tedbirler alınacaktır:
    a) Depoların herhangi bir kısmında meydana gelebilecek kaçak veya sızın-
tıların görülmesi sağlanacaktır.
    b) Depoların etrafı bir arıza halinde, mevcut en büyük deponun içindeki
sıvının tamamını alabilecek büyüklükte kuyu veya toplama çukurlarına bağlı uy-
gun drenaj kanalları ile çevrelenmiş olacaktır.
    c) Depolar nem, sıvı ve buharların korozif etkilerine karşı uygun bir bo-
ya ile boyanacaktır.
    d) Depolarda her tarafa kolayca erişilmeyi sağlayacak sabit dik veya nor-
mal merdivenler, uygun ızgaralı döşemeler bulunacak ve bunların hepsi uygun
korkuluklarla donatılacaktır.
    Tehlikeli sıvıların bulunduğu yerüstü depoları icabında etkili şekilde
soğuğa karşı korunacak ve bu depolar geçitlerin üstünde bulundurulmayacaktır.
 
    Madde 80 - Tehlikeli sıvılar konan depolar, yer seviyesi altındaki çukur-
lara yerleştirildiği takdirde aşağıdaki tedbirler alınacaktır:
    a) Çukurlar beton, taş veya tuğla veya bu maddelerden etkilenmiyecek mal-
zemeden yapılacak ve duvarlarla depo arasında bir kişinin kolayca dolaşabil-
mesine imkan verecek bir boşluk bırakılacaktır.
    b) Depolar, çukur tabanından en az 35-45 santimetre yükseklikteki uygun
ayaklar üzerine yeterli eğimde oturtulacaktır.
    c) Depolar her zaman nemden korunacak ve temiz olarak tutulacak, bunların
tehlikesizce üzerlerine çıkma ve içlerine girmeyi sağlayacak sabit merdiven-
leri ve uygun kapakları bulunacaktır.
 
    Madde 81 - Tehlikeli sıvılar konan ve kısmen veya tamamen gömülü olan tank-
ların bütün kontrol araçları çukurların içine inilmesini gerektirmeden kullanı-
lacak şekilde imal ve tesis edilmiş olacak ve bunların, çukur dışında çalıştı-
rılmaya elverişli kilitlenebilen güvenlik tertibatı bulunacaktır.
 
    Madde 82 - Parlayıcı ve tehlikeli sıvıların depolanmasıyla ilgili olarak
teşekkül edebilecek olan gaz, buhar ve dumanların bulunduğu çukurlara inmek
mecburiyetinde kalan işçilere uygun kişisel korunma araçları verilecek, merdi-
venlerden birer birer inilecek ve merdivenler üzerinde bir kişiden fazla kimse
bulunmıyacaktır.
 
    Madde 83 - Parlayıcı ve tehlikeli sıvılar konan depolar, bu sıvıların etki-
sine dayanıklı malzemeden yapılmış olacak ve uygun ayaklar üzerine konacaktır.
Ayrıca bu depolarda uçları güvenlikli bir noktaya ulaşan, taşma boruları bu-
lunacaktır.
 
    Madde 84 - Korozif sıvılar konan depolar bu sıvıların etkisine dayanıklı
malzemeden yapılacak ve bu depoların en yüksek noktasından çıkan ve en az 5
santimetre çapında olan bir havalandırma borusu ve bu depoların en alt kısmın-
dan çıkan ve ucu güvenlikli bir yere ulaşan temizleme borusu olacak ve bu de-
poların boşaltma boruları dipten 10-25 santimetre yüksekte, doldurma boruları
ise doğrudan doğruya deponun kısmına bağlı bulunacaktır.
 
    Madde 85 - Parlayıcı sıvılar bulunan kutu, teneke, fıçı, varil ve benzerle-
ri işyerlerinde özel yerlere veya ayrı küçük depolara konulduğu hallerde, bu
depolar, ateşe dayanıklı maddelerden yapılmış olacak, tabanları akacak sıvıları
sızdırmıyacak nitelikte olacak ve en az 10 santimetre yükseklikte bir eteklikle
çevrilecek ve akacak sıvıları, dışarıda bulunan ve kanalizasyona bağlı olmayan
bir toplama çukuruna götürecek bir akıntı borusu ile donatılacaktır.
 
    Madde 86 - Tehlikeli sıvı bulunan variller, boşaltma ağızları yukarı gelmek
suretiyle serin yerlere konacak ve bunların yer değiştirildiklerinde veya uzun
süre aynı yerde bırakıldıklarında en az haftada bir defa olmak üzere, meydana
gelebilecek iç basıncı yok etmek için, kapakları özenle yavaşça gevşetilecek ve
tekrar sıkıştırılacaktır.
 
    Madde 87 - Parlayıcı ve tehlikeli sıvıların bulaşıklarını ihtiva eden fıçı
veya variller tekrar kullanılmak amacı ile saklandıklarında boşalan fıçı veya
varillerin kapak veya tıkaçları evvela sıkıca kapatılacak, bunlar dolu fıçı ve
varillerin bulunduğu depolardan çıkarılacak, dışarıda özel bir yerde derhal
uygun şekilde temizlenecek, dolu fıçı ve varillerden uzakta tesis edilmiş de-
polara ağızları açık olarak konacaktır.
 
    Madde 88 - Korozif sıvıların bulaşıklarını ihtiva eden damacana, fıçı ve
variller tekrar kullanılmak amacı ile saklandıklarında parlayıcı ve tehlikeli
sıvıların bulaşıklarını ihtiva eden fıçı ve varillerin tekrar kullanılmak ama-
cıyla saklanmalarında izlenen usuller uygulanacaktır.
 
    Madde 89 - Parlayıcı, tehlikeli ve korozif sıvıların damacana, varil ve
fıçıları işe yaramaz bir duruma geldikleri takdirde, bunlar önce buharla temiz-
lenecek sonra kırılmak, ezilmek ve parçalanmak suretiyle başkaları tarafından
tekrar kullanılmayacak hale getirilecektir.
 
    Madde 90 - Parlayıcı ve tehlikeli sıvıların konulacağı boş fıçı ve varil-
lerde çatlak, kaçak veya diğer kusurlu durumlar dikkatle muayene edilecek ve
bunlara yeniden sıvı konulmak istenildiği hallerde, bunlar uygun nötrleştirici
çözelti ile veya kaynar su yahut buharla yıkanacak ve bu işlem fıçı veya vari-
lin tamamen temizlenmesine kadar tekrarlanacaktır.
    Bu konuda yetkili eleman tarafından izin verilmedikçe kaplar kaynakla ona-
rılmayacaktır.
 
    Madde 91 - Asit konan damacanalar, içleri asitlerden etkilenmez bir madde
ile beslenen metal sepet veya sandıklara tek başına konulacaktır.
    Bu damacanalar özellikle asitlere ayrılmış, dökülebilecek asitleri bir top-
lama çukuruna sevk edebilecek eğimde olacak, üzeri asit etkisine dayanıklı mal-
zeme ile kaplanmış tuğla veya beton döşemeli, yakınında su bulunan yerlerde
saklanacak ve nem, aşırı sıcaklık farklarına karşı uygun şekilde korunacaktır.
 
    Madde 92 - Asit damacanaları üst üste konulmıyacak, bunlar uygun bölmeler
içine ve altlarına latalar döşenmek suretiyle yerleştirilecektir. Asit damaca-
naları bu iş için özel yapılmış araçlar ile taşınacak ve bu damacanalar özel ve
uygun tertibat veya cihazlarla boşaltılacaktır.
 
    Madde 93 - Gaz halinde veya bir sıvıda çözülmüş halde veya sıvılaştırılmış
halde, bütün basınçlı gaz ihtiva eden tüpler, içinde bulunan basınçlı gazın
özelliklerine, tekniğin gerektirdiği esas ve mevcut standartlara uygun olarak
yapılmış olacaktır.
 
    Madde 94 - Basınçlı gaz tüplerinin üzerine, aşağıdaki bilgiler silinmeyecek
şekilde ve oyuk olmamak şartiyle yazılmış olacaktır.
    a) İmalatçı firmanın adı,
    b) Seri numarası,
    c) Doldurulacak gazın cinsi,
    d) Boş ve dolu ağırlığı ve hacmi,
    e) En çok doldurma basıncı,
    f) İmal tarihi.
    İmalatçı firma, gaz tüpleri ile birlikte kontrol veya garanti belgesini de
alıcıya vermek zorundadır.
 
    Madde 95 - Basınçlı gaz tüplerini (asetilen tüpleri hariç) dolduran her fir-
ma, satışa çıkarmadan önce uygun aralıklarla belirli zamanlarda tüp ve teferrua-
tını muayene edecek veya ettirecek ve hidrolik basınç deneyi, ağırlık deneyi,
hacım deneyi gibi deneyleri yapacak veya yaptıracaktır.
    Bu muayene ve deneylere ait bir belge tüple birlikte alıcıya verilecektir.
    Belgeler istenildiğinde gösterilmek üzere işyerinde saklanacaktır.
 
    Madde 96 - Muayene ve deneyler sonucu kullanılması uygun görülmiyen tüp ve
teferruat kesinlikle kullanılmıyacaktır.
 
    Madde 97 - Her tüpün dip tarafı yere değmiyecek şekilde, belirli bir yüksek-
likte, çemberle çevrili olacak, vana ve emniyet süpaplarının içinde gazların bi-
rikmesini önleyecek şekilde havalandırma delikleri olan bir koruyucu başlığı bu-
lunacaktır.
 
    Madde 98 - Tüplerin vanası ile diğer kısımları, tüpün içinde bulunan gazın
kimyasal etkisiyle bozulmayacak bir maddeden imal edilmiş olacak ve özellikle
sıvılaşmış veya bir madde içinde çözülmüş amonyağın doldurulduğu tüplerde, hiç
bir zaman bakır veya bakır alaşımlı maddelerden yapılmış teçhizat kullanılmıya-
caktır. Oksijen ile veya oksidasyona yol açan diğer gazlarla doldurulan tüple-
rin donanımı her türlü yağdan arınmış bulunacaktır.
 
    Madde 99 - Tüpler, basınçlı gazlarla hiç bir zaman izin verilenden fazla
bir basınçla ve tüp üzerinde belirtilen ağırlığın üzerinde doldurulmıyacaktır.
    Tüplerin doldurulmadan önce tamamen boş ve temiz olmasına dikkat edilecek,
kritik sıcaklıkları genel olarak çevre sıcaklığından fazla olan gazların konul-
duğu tüpler, tamamen doldurulmıyacak ve böylece tehlikeli basınçların meydana
gelmesi önlenmiş olacaktır.
    Basınçlı gazların doldurulduğu tüpler boşken ve doldurulduktan sonra ağır-
lık kontroluna tabi tutulacaktır.
 
    Madde 100 - Basınçlı gaz tüplerinin depolanmasında aşağıdaki tedbirler
alınacaktır:
    a) Dolu tüpler sıcaklık değişmelerine, güneşin dik ışınlarına, radyasyon
ısısına, soğuğa ve neme karşı korunmuş olacaktır.
    b) Dolu tüpler işyerlerinde depolanmasında mümkün olduğu kadar az miktar-
da tüp bir arada bulundurulacak, tüpler yangına dayanıklı ayrı binalarda veya
bölmelerde, radyadör ve benzeri ısı kaynaklarından uzak bulundurulacak ve tüp-
lerin devrilmesine veya yuvarlanmasına karşı tedbirler alınacaktır.
    c) Tüpler, içinde bulunan gazın özelliğine göre ayrılarak depolanacak, boş
tüpler ayrı bir yerde toplanacaktır.
    d) Tüplerin depolandığı yerlerin uygun havalandırma tertibatı olacak ve bu
yerlerin yeteri kadar kapısı bulunacaktır.
    e) Yanıcı basınçlı gaz ihtava eden tüplerin depolandığı yerlerde ateş ve
ateşli maddeler kullanma yasağı uygulanacaktır.
 
    Madde 101 - Asetilen tüplerinde yukarıda belirtilenlerden başka aşağıdaki
tedbirler de alınacaktır:
    a) Asetonda çözülmüş asetilen tüplerinin doldurulmasında basınç hiç bir
zaman 15 kg/cm 2 yi geçmiyecektir.
    b) Yeni asetilen tüplerinin absorbsiyon malzemesi ve aseton ile yeteri ka-
dar dolduğu, yetkili bir eleman tarafından kontrol edilecektir. Bu kontrollar
tüp boşken absorbsiyon malzemesi konulduktan sonra ve asetonla dolu iken sıra
ile tartılmak suretiyle yapılacak ve sonuçları tüplerin sicil defterine yazı-
lacaktır.
    c) Asetilenin temas ettiği bakırdan ve % 70 den fazla bakırlı alaşımdan ya-
pılmış olmayacaktır.
    d) Doldurulan asetilen tüpleri en az 12 saat dik olarak bekletildikten sonra
kullanılacaktır.
 
    Madde 102 - Asetilen tüpleri periyodik olarak veya belirli zamanlarda aşağı-
daki muayene ve deneylere tabi tutulacaktır:
    a) Dış muayene, tüpün ve tüp teferruatının genel muayenesi,
    b) Tüpün absorbsiyon malzemesi ile yeteri kadar dolu bulunup bulunmadığının
anlaşılması için muayene,
    c) Tüpü absorbsiyon malzemesi ve asetonla beraber tartma,
    d) Basınç deneyi (Bu deney ya 60 Kg./Cm 2.basınçlı su ile veya tüpte bulunan
absorbsiyon malzemesinin boşaltılamadığı hallerde yine 60 Kg./Cm 2 basınçlı ase-
ton veya argon ile yapılacaktır.)
 
    Madde 103 - Absorbsiyon malzemesi kullanılmasında aşağıdaki hususlar göz-
önünde bulundurulacaktır;
    a) Tüp tamamen absorsiyon malzemesi ile dolacaktır.
    b) Tüpün ihtiva ettiği maddelerin kolayca muayenesi mümkün olacaktır.
    c) Absorbsiyon malzemesi, çalışma süresince fiziksel ve kimyasal özellikle-
rinde bir değişiklik olmaksızın ilk yapılışındaki halini aynen muhafaza edecek-
tir.
    d) Absorbsiyon malzemesi, tüpe bağlı olmıyacaktır.
    e) Absorbsiyon malzemesi, asetilen ve kullanılan çözücü ile reaksiyona gir-
meyecektir.
    f) Absorbsiyon malzemesi, uzun süre kullanma sonunda dahi ezilmiyecek veya
tehlike yaratmayacaktır.
    g) Absorbsiyon malzemesi,Asetilenin patlayıcı ayrışımlarının tüp içinde
yapılmasını uygun şekilde önliyecektir.
 
    Madde 104 - Tüplere asetilen dolduran her işyeri,doldurduğu tüpün sicilini
tutacak ve tüpün doluş tarihi,tüpe konan absorbsiyon malzemesinin ve asetonun
miktarı ve tüpe konuş tarihi,tüpün muayene tarihi ve muayenenin sonucu gibi
bilgiler bu sicile kaydedilecektir.
                            BEŞİNCİ BÖLÜM
        Üretim ve İşleme sırasında alınacak güvenlik tedbirleri
 
    Madde 105 - Patlayıcı maddelerin bileşimlerine giren toz halindeki ham mad-
deler,herhangi şekilde bir işleme tabi tutulmadan önce yabancı maddelerden te-
mizlenecektir.
 
    Madde 106 - Patlayıcı bir maddenin imalı için kullanılacak,patlayıcı olan
veya olmayan maddelerin her birinin,tabi tutuldukları işlemin yapıldığı işyerin-
deki miktarları,bu işlemler için bulundurulması zorunlu miktarları aşmayacaktır.
    Patlayıcı maddeler,üretildikleri mahalden uzaklaştırılmadıkça,o mahalde ye-
niden bir üretime geçilmiyecektir.
 
    Madde 107 - Patlayıcı maddelerin üretildiği ve işlendiği yerlerde yapılan
işler için gerekli olandan fazla işçi bulundurulmıyacaktır.
 
    Madde 108 - Patlayıcı tozlar konmuş olan çuvallar veya torbalar boşaldıkça
yıkanacak veya emici uygun bir tertibatla ve tamamiyle kapalı bir sistemle
temizlenecektir.
 
    Madde 109 - Parlayıcı sıvıların,basınçlı gazlar yardımıyla bir kaptan diğer
bir kaba boşaltılmasında asal gazlar kullanılacaktır.
 
    Madde 110 - Parlayıcı sıvılar,kaplara,özellikle kabın dibi veya iç cidarları
ile temas halinde bulunan ve statik elektrik bakımından da bu kapla bağlantısı
olan borular vasıtasiyle doldurulacaktır.
 
    Madde 111 - Parlayıcı sıvıların kapalı bir kaptan diğerine boşaltılmasında
kullanılan tesisatta,sıvı buharının dönüşünü sağlayacak bir boru donatımı
bulunacaktır.
 
    Madde 112 - Korozif sıvıların doldurulup boşaltılması kendi ağırlığıyla
işler sistemlerle,basınçlı hava veya asal gazlar kullanılan tertibatla veya uy-
gun pompalarla yapılacaktır.
 
    Madde 113 - İçinde korozif sıvılar bulunan ve boşaltma muslukları bulunmayan
kapları boşaltmak için pompalar,devirme araçları veya diğer uygun tertibat
kullanılacaktır.
 
    Madde 114 - Korozif sıvı kapları,doldurma ve boşaltma işlemleri dışında,
devamlı suretle,kapalı tutulacaktır.
 
    Madde 115 - Korozif sıvıların doldurulduğu,boşaltıldığı ve benzeri bir
işlemin yapıldığı işyerlerinde,yere dökülen sıvının yayılmasını
önlemek için döşeme mümkün olabildiği kadar kuru tutulacaktır.Döşemedeki sıvıla-
rın üzerine işçilerin basmalarını önlemek için sıvıların etrafı uygun şekilde
işaretlenecek ve temizleninceye kadar göz altında bulundurulacaktır.
    Dökülmüş sıvılar hiç bir zaman odun,talaş,üstüpü,kumaş ve diğer organik
maddelerle silinmiyecek,su ile yıkanacak ve tebeşir,karbonat,kireç veya benzer-
lerine emdirilerek temizlenecektir.
 
    Madde 116 - Korozif sıvıların doldurulduğu,boşaltıldığı ve benzeri işlemle-
rin yapıldığı işyerlerinde kullanılmaya hazır akarsu bulunacak ve bir insan için
yeter büyüklükte su banyoları veya süratle işleyen çok taraflı duşlar her bölü-
mün içerisine veya yakınına kurulmuş olacaktır.
    Kazaya uğrayanların yanmalarını önlemek için suyun sıcaklığı ve çevrenin
sıcaklığı hissedilir şekilde farklı olmıyacaktır.
    Derişik sülfırik asit ile temasa gelen el veya vücudun herhangi bir kısmı
bol su ile ve tercihan % 5 - 10 sodyumbikarbonat çözeltisi ile yıkanacaktır.
Bu çözeltiler kırılmaz kaplar içinde yeteri kadar ve kolayca erişebilir bir
yerde hazır bulundurulacaktır.İşveren tarafından işyerlerine bu hususta gerekli
talimat asılacaktır.
 
    Madde 117 - Tahriş edici ve zehirleyici kuru maddelerin doldurulmasında,
boşaltılmasında ve benzeri işlemlerde kullanılan transportörler,eyimli yollar,
huniler,asansörler,ayırıcılar ve ayırıcıların menfezleri,elekler,kırıcılar,
öğütücüler,kurutucular,ambalaj makinaları ve diğer araçlar toz toplayıcılarına
uygun şekilde bağlanacaktır.
 
    Madde 118 - Tahriş edici ve zehirleyici kuru maddelerin doldurulmasında,
boşaltılmasında ve benzeri işlemlerde kullanılan sabit tesis halindeki toplayı-
cılar,dışarda veya yalnız bu işe ayrılmış yerlerde bulunacak,buralara girecek
işçilere kişisel korunma araçları verilecektir.
 
    Madde 119 - Doldurma,boşaltma ve benzeri işlemler sırasında dökülmüş olan
tahriş edici ve zehirleyici kuru maddeler,tercihan elektrik süpürgesi veya
benzeri emici cihazlarla,kısa zamanda temizlenecektir.
 
    Madde 120 - İçinde basınçlı gazlar bulunan tüpler,çabuk boşaltmak amacı ile
asla ateşe tutulmıyacak,su kapları yardımı ile ısıtılacak ve boşalan tüplerin
vanaları derhal kapatılacaktır.
 
    Madde 121 - Patlayıcı maddelerin veya bunlarla meydana gelen patlayıcı
karışım veya bileşimlerin bir binaya veya bir binadan başka bir yere taşınmaları
için kullanılan bütün araçlarda,arabalarda ve diğer kaplarda aşağıdaki tedbirler
alınacaktır.
    a) Açıkta hiç bir demir veya çelik kısım bulunmayacaktır.
    b) İçinde yalnız patlayıcı maddeler veya patlayıcı karışımın bileşimine
giren maddeler bulunacaktır.
    c) Üzeri kapalı veya uygun şekilde örtülü olacaktır.
    d) Dolu veya yüklü oldukları zaman ve taşınma sırasında meydana gelmesi
imkan dahilinde bulunan tehlikeleri önlemek için gerekli tedbirler alınacaktır.
 
    Madde 122 - Patlayıcı maddelerin taşınmaları sırasında bunların döküldüğü
veya saçıldığı hallerde patlayıcı maddelerin döküldüğü yer iyice görülecek
şekilde işaretlenecek ve dökülen maddeler sorumlu elemanın vereceği talimata
göre toplanıp kaldırılacaktır.
 
    Madde 123 - işyerinde korozif sıvı kapları duman çıkarmadan ve tercihen me-
kanik olarak transportörlerle yahut kaplar özel eğri platformlu küçük arabalarla
veya damacanalar özel çatallı arabalarla taşınacak.
 
    Madde 124 - İçinde basınçlı gazlar bulunan tüplerin taşınmasında itina gös-
terilecek,bunların birbirine çarpmasını ve düşmesini önlemek için gerekli ted-
birler alınacak ve tüpler hiç bir zaman manyetik tutucular ile kaldırılmıyacak-
tır.
                              ÜÇÜNCÜ KISIM
    Parlayıcı,Patlayıcı,Tehlikeli ve Zararlı Maddeler ile ilgili Güvenlik
                              Tedbirleri
                             BİRİNCİ BÖLÜM
    Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (S.P.G.) ile ilgili Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 125 - Bu Bölümde geçen :
    a) Gaz deyimi;petrol menşeli fiziksel hali gaz olan hidrokarbonlardan pro-
pan,propilen,normal bütan ve izo-bütan,bütilen bileşiklerini veya bu bileşikle-
rin karışımlarını,
    b) "Sıvı"deyimi; petrol ve maden kömürü menşeli parlayıcı sıvıları ve bunla-
rın karışımlarını,
    c) "Sıvılaştırılmış petrol gazları (S.P.G.)" deyimi;sıvılaştırılmış propan,
propilen,normal-bütan,izo-bütan ve bütilen bileşiklerini veya bu bileşiklerin
karışımlarını,
    d) "Kap" deyimi sıvıların ve sıvılaştırılmış petrol gazlarının (S.P.G.)
stok edilmesinde ve naklinde kullanılan TSE Normlarına uygun yapılmış tankları,
varilleri,tüpleri,tenekeleri ve benzerlerini,
    e) "Kap teferruatı" deyimi;tank ve tüplere ait valf,manometre,detantör,ka-
pak,tapa,korkuluk,seviye göstergesi ve benzeri donatımı,
    f) "Cihaz"deyimi,sıvılar ve sıvılaştırılmış petrol gazları (S.P.G.) ile
çalışan bek,ocak,brülör,fırın,soba,şofben,hamlaç ve aydınlatıcıları,
    g) "Sistem"deyimi;bilumum bağlantıları,
    h) "Dolum yeri"deyimi;sıvının ve sıvılaştırılmış petrol gazlarının (S.P.G.)
stok edildiği kapların bulunduğu ve sıvının kaplara doldurulduğu yerleri,
    i) "Kullanma yeri" deyimi; sıvılar ve sıvılaştırılmış petrol gazları
(S.P.G.),ile çalışan cihazların kullanıldığı yerleri,
    j) "Dağıtım merkezi" deyimi; dolum yerleri dışında kurulan ve kullanma yer-
lerine sevke hazır,sıvı ve sıvılaştırılmış petrol gazları (S.P.G.) kaplarının
bulunduğu yerleri,
    k) "Taşıt"deyimi,kapları taşıyan kara,deniz ve hava taşıma araçlarını,
belirtir.
 
    Madde 126 - Sıvı ve S.P.G.,üretim yerinden dolum yerine çelikten yapılmış
borularla sarnıçlı vagonlarla kara ve deniz tankerleri ile getirilecek ve kapla-
ra doldurulacaktır.
 
    Madde 127 - Sıvı ve S.P.G.nin dolum yerinde stok kaplar,silindir,küre ve
kısmen silindir kısmen yarım koni şeklinde,dıştan soğutma tertibatlı,sağlam
tabanlara oturtulmuş,kap teferruatı ile donatılmış,uygun özellikte,gerekli
deneylere tabi tutulmuş olacak ve ışığı yansıtacak bir renge boyanacaktır.
 
    Madde 128 - Dolum yerlerinde S.P.G. nin tüplere doldurulması işi,stok kapla-
larından en az 5 metre uzakta yalnız bu işe ayrılmış yerlerde yapılacaktır.
 
    Madde 129 - Kokusu bulunmayan S.P.G.nin etil merkaptan,pentil merkaptan ve
tiyofen gibi zararsız bir koku maddesi katılarak,kaçak halinde,tanınması sağla-
nacaktır.
 
    Madde 130 - Dolum yerlerinde sıvının ve S.P.G. nin stok edilmesinde kullanı-
lan kapların,meskun yerlerden ve birbirlerinden olan uzaklıkları,bu Tüzüğe ekli
V numaralı çizelgeye göre sağlanacaktır.
 
    Madde 131 - Dağıtım merkezinde aşağıdaki tedbirler alınacaktır:
    a) Kaplar dağıtım merkezinde iyi havalandırılmış;ateşli maddeler yasağının
uygulandığı,bodrum niteliğinde olmayan yerlerde,valfleri kapalı,kapakları yerle-
rine takılı ve ağızları yukarı doğru gelecek şekilde bulunacaktır.
    b) Sızıntı yapan,gaz kaçıran ve hasara uğramış kaplar,dağıtım merkezinden
uygun şekilde ve itina ile uzaklaştırılacaktır.
    c) Kaplar,kapalı yerlerde tek sıra halinde,açık yerler de güneş ışınlarına
maruz kalmıyacak sundurma altında uygun tertibat alınmak suretiyle üstüste en
çok 6 sıra halinde istiflenecektir.
 
    Madde 132 - Kapların dolu ve boş olarak taşınmasında aşağıdaki tedbirler
alınacaktır:
    a) Kapların valfı kapalı ve kapağı yerine takılmış olacaktır.
    b) Kaplar taşıtlarda ağızları yukarı doğru gelecek şekilde istiflenecek,bu
suretle devrilme,sürüklenme,çarpma ve düşme gibi tehlikeli olaylara meydan
verilmeyecektir.
    c) Taşıma sırasında bu konuda özel eğitim görmüş,gerekli sayıda görevli
bulunacaktır.
    d) Taşıtların hareketi sırasında statik elektriğe karşı gerekli tedbirler
alınacaktır.
    e) Taşıtlarda egzos güvenliği sağlanmış olacaktır.
    f) Kaplarda gaz kaçağının aranması için ateşli ve alevli araçlar kullanılma-
sı yasaktır.
 
    Madde 133 - Dağıtım merkezlerinin meskün mahallerde kurulacağı yerler ve
buralarda bulundurulacak sıvı ve S.P.G. miktarları,belediyelerce,belediyesi
bulunmayan meskün yerlerde mahallin en büyük mülkiye amirince saptanır.
 
    Madde 134 - Meskün yerler dışında kurulu dağıtım merkezlerinde en çok 500
adet ev tipi veya 100 adet sanayi tipi kap bulundurulabilecek ve bu kapların
ihtiva ettikleri toplam S.P.G.miktarı 5.000 kilogramı geçmiyecektir.
 
    Madde 135 - Sıvıların ve S.P.G. kaplarının bulunmasına izin verilmiş olan
bina ve yerlerde başkaca bir iş yapılması,özellikle parlayıcı,patlayıcı,tehlike
ve zararlı maddelerin üretilmesi,işlenmesi,ambalajlanması ve depolanması yasak-
tır.
                                  İKİNCİ BÖLÜM
           Magnezyum, ve benzeri Parlayıcı katı maddeler ve Alaşımları
                       ile ilgili Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 136 - İçerisinde parlayıcı katı maddeler ve alaşımları eritilen
dökümleri yapılan işyerleri tercihan tek katlı yapılmış ve özellikle bu işe
ayrılmış olacaktır.
 
    Madde 137 - Eritme fırınları kolayca erişilebilecek ve rahatça temizlenebi-
lecek şekilde yapılacak ve bunları ısıtan cihazların ayarlanmasını sağlayacak
ve alevlerin doğrudan doğruya potaya çarpmasını önliyecek tertibat bulunacaktır.
 
    Madde 138 - Potalar ancak belirli bir yüksekliğe kadar doldurulacak ve her
dökümden sonra potaya yapışmış olan maden,tuz,cüruf ve diğer birikintiler iyice
temizlendikten sonra potanın çevresine vurularak muayene edilecek,yeni bir erit-
meye dayanıp dayanamıyacağı saptanacaktır.
 
    Madde 139 - Nemli metal talaşlar,doğrudan doğruya potalara konulmadan evvel,
havada kurutulacak,fakat bu maksadın sağlanması için eritme fırınlarının yakı-
nında büyük miktarlar yayılı bulunmayacaktır.
 
    Madde 140 - İşyerleri ve makinalar her gün bir kaç defa döküntülerden temiz-
lenecek ve bu döküntülerin işyeri içinde birikmesine meydan verilmeyecektir.
 
    Madde 141 - Talaş çıkaran makinalar ve tezgahların,taş tezgahlarının kesici
ağızları daima keskin bir halde bulunacak,fazla ısınmaya sebep olmayacak bir
hızla kullanılacak veya hava veya bu işte kullanılan kesme yağları ile soğutula-
cak,kesme ve taşlama sırasında meydana gelen tozlar,uygun bir tertibatla dışarı
atılacaktır.
 
    Madde 142 - Talaş ve tozlardan meydana gelen artıklar belli bir yerde
biriktirilecek,işe yarayanlar ayrıldıktan sonra geri kalanlar,bu işte yetkili
bir elemanın gözetiminde yok edilecektir.
 
    Madde 143 - Parlayıcı katı maddeler,yanmaz malzemeden yapılmış hermetik
kaplarda taşınacaktır.
 
    Madde 144 - Bu maddelerle temas eden işçilerin kullandıkları kişisel korunma
araçları iş elbiseleri,iş ayakkabıları her gün yetkili bir elemanın gözetiminde
uygun şekilde temizlenecektir.
                                 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
     Nitrosellüloz, Selüloit ve benzeri Parlayıcı Patlayıcı Maddeler ile
                        ilgili Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 145 - Nitrosellüloz,seliloit ve benzeri maddelerin üretildiği,işlendi-
ği ve depolandığı işyerleri,tercihan tek katlı,diğer binalardan ayrılmış,pence-
releri ışığın doğrudan doğruya içeriye girmesine engel olacak şekilde yapılmış
binalarda kurulacaktır.
    Bu nitelikle bina bulunamadığı takdirde nitrosellülozun,selüloitin ve benzer
maddelerin sadece işlenmesi ve bir üretimde ilkel madde olarak kullanılması ka-
yıt ve şartı ile çalışacak işyerleri,birden fazla katlı binaların tabanı beton-
arme olan ve yukarda sözü edilen tek katlı binaların diğer özelliklerini taşıyan
en üst katında kurulabilir.
    Söz konusu en üst katın nitrosellüoz,selüloit ve benzeri maddelerin üretimi
ve depolanması işlerinde kullanılması Çalışma Bakanlığından alınacak özel izne
bağlıdır.
 
    Madde 146 - Selüloitten eşya imali sırasında kullanılan testere,matkap,freze
v.b.delici ve kesici araç ve gereçler uygun şekilde soğutulacak,ısınan parçala-
rın sıcaklığının 115 ¼C geçmemesi için gerekli tedbirler alınacaktır.
    Bu madelerin kalıplanması sırasında,ayarlanabilen buhar,sıcak su veya
elektrikle çalışan uygun ısıtıcılar kullanılacaktır.
 
    Madde 147 - İşyerleri günde bir kaç defa uygun şekilde temizlenecek,artıklar
sık sık toplanarak içerisi su ile dolu kapaklı kaplara konacak,uygun bir yerde
yok edilinceye kadar işyeri dışında bulundurulacaktır.
 
    Madde 148 - Gerek mamul gerek hammaddenin işyerleri içinde bulundurulacak
en çok miktarları saptanarak bir levha üzerine yazılacak ve bu levha kolayca
görülebilen bir yere asılacaktır.
    Meskün yerlerde,bir depoda filim halindeki selüloit 1.000 kilogramdan fazla
ve selüloitten yapılmış normal maddeler 4.000 kilogramdan fazla bulundurulmaya-
caktır.
                             DÖRDÖNCÜ BÖLÜM
     Karpit (Kalsium Karbür) ve Asetilen ile ilgili Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 149 - Karpit deposu olarak kullanılacak yerler,kuru,iyice havalandırı-
lacak şekilde ve ateşe dayanıklı malzemeden yapılmış olacak ve bunların su ge-
çirmez özellikte tabanı,basınca dayanıklı duvarları ve hafif malzemeden yapılmış
çatıları bulunacaktır.
 
    Madde 150 - Karpit deposu olarak kullanılan yerlere giden bütün yolların
iyice görülecek yerlerine,"Karpit deposu yetkisiz kimselerin girmesi yasaktır."
"Yangın halinde su kullanılmayacaktır." şeklinde yazılmış levhalar bulundurula-
caktır.
 
    Madde 151 - Karpit,kırılma tehlikesi olmadan kaldırılıp indirilebilmeleri
için yeteri kadar sağlam,hava ve su geçirmeyen bir kapakla (hermetik olarak)
kapatılmış,üzerlerinde,iyice okunacak şekilde,"Karpit kuru tutulacak"yazısı
veya diğer uygun bir ibare bulunan,madeni kaplarda saklanacaktır.
 
    Madde 152 - Depolardaki karpit kaplarından yalnız bir tanesi açılarak karpit
alınacak,sonra tekrar sıkıca kapatılacaktır.
    Karpit kaplarını açmak için,ısıtılan veya kıvılcım hasıl edebilecek aletler
kullanılmayacaktır.
 
    Madde 153 - Aseton veya diğer bir çözücü ile beraber yahut yalnız başına
homogen,gözenekli diğer bir maddeye emdirilmiş olmadıkça,1,5 Kg./Cm.2 den daha
yüksek basınçlı asetilen gazının veya sıvı asetilenin üretimi,depo edilmesi ve
taşınması yasaktır.
 
    Madde 154 - Boşaltılmış kaplardan kullanılmaz halde kalan bütün karpit toz-
ları temizlenecek ve ağırlıklarının en az 10 katına eşit miktarda su içerisine
dökülerek tamamiyle yok edilecektir.Bu işlem açık havada ve her çeşit ateş ve
alevden yeter uzaklıkta yapılacak ve karpitli su kanalizasyonu dökülmeyecektir.
 
    Madde 155 - Asetilen üretiminde kullanılan karpitin saflığı,kabul edilmiş
normlara uygun bulunacak,sanayide kullanılan gaz halindeki asetilen,hacmen
% 0,05 den fazla fosforlu hidrojen ve % 0,15 ten fazla kükürtlü hidrojen ihtiva
etmeyecektir.
 
    Madde 156 - Asetilen jeneratörleri,iç basınçlara karşı güvenle dayanabilecek
özellikte malzemeden yapılacak ve asetilenle temasa gelmesi muhtemel olan kısım-
lar bakır veya % 70 den fazla bakırlı alaşımlardan yapılmış olmıyacaktır.Otoma-
tik olmıyan jeneratörlerdeki güvenlik boruları gözle görünür durumda olacaktır.
 
    Madde 157 - Sürekli çalışan jeneratörlerde,karpiti,etkileyen veya soğutan
suyun yeter miktarda olup olmadığının,çalışma süresince kontrol edilebilmesi ve
gerektiğinde asetilen gazı çıkışına mahal bırakılmaksızın,su ilavesi sağlanacak-
tır.
 
    Madde 158 - Asetilen jeneratörleri üzerinde,okunaklı ve silinip bozulmıyacak
tarzda aşağıdaki bilgiler yazılı bulunacaktır.
    a) Kullanılacak karpitin parça büyüklüğü ve her şarj için kabul edilen mik-
tarı,
    b) Saatte üretebileceği en çok asetilen miktarı,
    c) Jeneratör için kabul edilen en çok basınç,
    d) Jeneratörün tip numarası veya işareti ve servise girdiği tarih,
    e) İmal eden veya satan müessesenin isim ve adresi.
 
    Madde 159 - İç basıncı su yüksekliği ile ölçülemiyen asetilen jeneratörlerin
de,kabul edilen en yüksek çalışma basıncının 0,1 Kg./Cm.2 den daha fazlaya yük-
selmesini önleyecek veya kabul edilen en çok basınçtan 0,1 Kg./Cm.2 den daha
küçük olduğu vakit otomatik olarak kapanacak,doğru ve muntazam çalışan,aşınmaya,
paslanmaya,kir ve neme dayanıklı,ayarı kolayca bozulmıyan en az bir güvenlik
supabı bulunacaktır.
 
    Madde 160 - Asetilen jenatörlerine karpitin doldurulması ve boşaltılması
sırasında,su hücresi içinde tehlikeli hava ve gaz karışımının teşekkül etmesini
ve içine yetersiz miktarda taze karpit düşmesini,önlemek üzere,su hücreleri
daima dolu bulundurulacak,kısmen kullanılmış karpitler tekrar jeneratörlere
konmayacaktır.
 
    Madde 161 - Hareketli gaz deposunun üstüne ağırlık konmayacak ve asetilen
üretme tesisatı,herhangi bir alevle doğrudan doğruya temasa getirilmeyecektir.
 
    Madde 162 - Asetilen jeneratörü,çalıştırılmayacağı zaman gaz,karpit ve sudan
tamamen temizlenerek kurutulacaktır.
    Soğuk havalarda asetilen jeneratörlerindeki su donduğu hallerde sıcak su ve-
ya buhar kullanılarak buz eritilecektir.
 
    Madde 163 - Taşınabilir asetilen jeneratörlerinin temizlenmesi ve doldurul-
ması,gaz ve hava karışımının boşaltılması,işyeri binaları dışında yapılacaktır.
 
    Madde 164 - Asetilen jenetörleri,vinç,caraskal veya palanga gibi makina ve
aletlerle özel bağlama tertibatı yapılarak taşınacaktır.
 
    Madde 165 - Asetilen üretme tesisatının herhangi bir kısmı üzerinde onarıma
başlanmadan önce,tesisat karpit ve artıklardan temizlenecek,su ile iyice yıkana-
cak ve su,buhar veya asal gazlarla tamamen doldurulacaktır.
                                 BEŞİNCİ BÖLÜM
        Uçucu ve Parlayıcı Sıvılarla hazırlanan Tabanca boyaları ile ilgili
                               Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 166 - Tabanca boyacılığı, tecrit edilmiş özel bölümlerde her türlü
güvenlik tedbirleri alınmış olarak yapılacaktır.
 
    Madde 167 - Küçük veya orta boydaki parçaların püskürtme ile boyanması veya
verniklenmesi, uygun kapalı bölümlerde veya uygun davlumbazlar altında yapıla-
cak, boyacı, daima bu bölüm veya davlumbazların dışında bulunacaktır.
    Boyacının bölüm ve davlumbaz dışında bulunması teknik nedenle sağlanamadığı
hallerde boya gaz ve buharı, uygun şekilde dışarı çekilecek veya su perdesi
kullanılacak yahut işçilere temiz hava maskesi gibi uygun kişisel korunma araç-
ları verilecektir.
 
    Madde 168 - Boya püskürtme yerlerinde bir günlük iş için yeterli miktardan
fazla uçucu ve parlayıcı sıvılar depolanmayacaktır. Bunlar özelliklerine göre
iyice kapalı kaplarda bulundurulacak ve boşalan kaplar derhal püskürtme yerle-
rinden çıkarılarak dışarda uygun bir yere taşınacaktır.
 
    Madde 169 - Tabanca boyacılığında kullanılan bölmeler, davlumbazlar, aspi-
ratörler, çekme yolları, ana borular ve benzeri uygun şekilde en az haftada bir
boya ve vernik artıklarından temizlenecektir.
    Doymamış asitlerden meydana gelen yağları ihtiva eden boyalarla birlikte
organik nitro bileşikli boyalar aynı günde kullanıldığı hallerde, gerekli te-
mizlik, o günün işleri bittikten sonra yapılacaktır.
    Temizleme için çabuk parlayabilen maddeler ve demir veya çelik gibi kıvıl-
cım çıkaran malzemeden yapılmış araçlar kullanılmayacaktır.
 
    Madde 170 - Boyanmış veya verniklenmiş malzeme, ancak her türlü parlama ve
patlama tehlikeleri ile sağlığa zararlı etkileri ortadan kaldıran şartlar sağ-
lanarak, kurutulacaktır.
    Bu işlemlerde meydana gelen gaz ve buharlar, gerekli tedbirler alınarak za-
rarsız hale getirilecektir.
                             ALTINCI BÖLÜM
       Un, Yem ve benzeri maddelerle ilgili Güvenlik Tedbirleri.
 
    Madde 171 - Değirmenlerin, un fabrikalarının ve yem fabrikalarının binala-
rında döşemeler, duvarları bölmeler ve tavanlar kargir olarak yapılacak ve her
25 m3, iç hacim için 1 m2 yüzey hesabiyle patlama menfezleri bulunacaktır. Bu
tesisler ile un, yem ve benzeri madde depoları arasında yangın sirayetini önle-
yecek tedbirler alınacaktır.
 
   Madde 172 - Değirmenler veya un fabrikalarında bodrumlar, tüneller ve ga-
leriler, buralardaki bantlı transportörlerin ve diğer tesislerin yanlarına
ve alt kısımlarına kolaylıkla yaklaşılacak genişlik ve uzunlukta yapılmış ola-
caktır.
    Tabii havalandırmanın ortamdaki tozların giderilmesine yetmediği hallerde
buralar uygun şekillerde havalandırılacaktır.
 
    Madde 173 - Hububat silo ve depolarının toz geçirmez kapakları ve su geçir-
mez döşemeleri ve hava değiştiren tertibatı bulunacak ve en az 30 santimetre
çaplı ve tepesinde rüzgar istikametine göre dönebilen bir şapka bulunan dikey
bacalar ile ayrıca açık havaya bağlı olacaktır.
 
    Madde 174 - Hububat kurutma yerleri, ateşe dayanıklı malzemeden yapılmış
olacak ve elevatörlerden, depolardan yeter uzaklıkta veya uygun şekilde tec-
rit edilmiş yerlerde bulundurulacaktır.
 
    Madde 175 - Hayvan yemleri, ot ve samanlar, glüten arpa küspeleri ve diğer
yağlı küspeler ve kendi kendine tutuşabilen diğer maddeler topluca depolanmı-
yacaktır. Bu maddelerin topluca depolanması zorunlu olan hallerde aşırı neme
ve sıcaklıklarının yükselmelerine karşı gerekli tedbirler alınacak ve yığın-
ların yüksekliği 3 metreyi geçtiği zaman bunların içine en çok her 4 metrede
bir uygun havalandırma boruları konulacaktır.
                             YEDİNCİ BÖLÜM
        Nişasta ve benzeri maddelerle ilgili Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 176 - Nişastanın kurutulması, kuru nişastanın öğütülmesi, elenmesi
tane ve toz halindeki nişastanın toptan ambalajı, parça halindeki nişastanın
pişirilmesi, prese edilmesi, ayrılması ve ambalajı gibi işlemler birbirinden
yanmaz duvarlarla ayrılmış binalarda yapılacaktır.
    Birden fazla katlı binalarda taban ve tavan betonarme olarak inşa edilmiş,
tabanı ve duvarlarının 2 metre yüksekliğe kadar olan kısmı çimento veya ben-
zeri ile kaplanmış olacaktır.
 
    Madde 177 - Nişasta kurutucuları ve etüvlerinin nişasta kurutma kısımları-
nın, tabandan tavana kadar uygun nitelikte yapılmış ısıtma tesisatı olacak ve
bu ısıtma tesisatı bütün kısımlardan tamamiyle tecrit edilmiş bulunacaktır.
 
    Madde 178 - Nişastanın öğütülmesi tamamen kapalı sistemde yapılacak, dol-
durma ve ambalajlamaya kadar bütün işlemlerde, nişasta tozlarının ortalığa da-
ğılmasına meydan verilmiyecektir. Bu husus sağlanamadığı hallerde tozlar teşek-
kül ettiği yerde ortama yayılmadan aspirasyon suretiyle dışarı atılacaktır.
 
    Madde 179 - Fermantasyon kazanları, depoları ve havuzları, paslanmaz madde-
lerden yapılmış veya kaplanmış olacaktır. Fermantasyon artıkları ve sular za-
rarsız hale getirildikten sonra dışarıya atılacaktır.
 
   Madde 180 - Şeker, kakao, mantar ve benzeri organik maddelerin toz haline
getirildiği işyerlerinde, bu maddelere ait tozlarla havanın meydana getirdiği
karışımın patlama oranında bir karışım haline dönüşmemesi için gerekli bütün
tedbirler alınacaktır.
                             DÖRDÜNCÜ KISIM
        Sıcak veya Soğuk Korozif maddelerle çalışmalarda alınacak
                             Güvenlik Tedbirleri
                             BİRİNCİ BÖLÜM
    Nitrik asit, Sülfirikasit ve Hidroklorik asit veya benzeri maddelerle
                  Çalışmalarda alınacak Güvenlik Tedbirleri.
 
    Madde 181 - Nitrikasit, sülfirikasit hidroklorikasit ve benzeri maddeler
hermetik olarak kapalı kaplarda saklanacak ve taşınacaktır.
    Ayrıca bu asitlerle doldurulacak kaplarda yeteri kadar hava payı bırakıla-
caktır.
 
    Madde 182 - İşyerlerine dökülen asitler bol su ile yıkanacak ve bu sırada
işçilere uygun kişisel koruyucu araçlar verilecektir.
    Asitler, odun talaşı, saman ve yün parçalarına, toprak ve benzerlerine em-
dirilmiyecektir.
 
    Madde 183 - Günlük asit ihtiyacından fazlası işyerinde bulundurulmıyacak-
tır.
 
    Madde 184 - Nitrikasit, sülfirikasit, hidroklorikasit ve benzeri maddeler
sulandırılırken, suyun içine yavaş yavaş dökülecek ve bu sırada karışım sürekli
ve uygun şekilde karıştırılacaktır.
    Hiç bir nedenle bu asitler içine su dökülmiyecektir.
                             İKİNCİ BÖLÜM
      Sodyumhidroksit, Potasyumhidroksit, Kalsiumhidroksit ve benzeri
           Maddelerle çalışmalarda alınacak Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 185 - Sodyumhidroksit, potasyumhidroksit kalsyum hidroksit ve benzeri
maddelerle çalışan işçilere uygun kişisel korunma araçları verilecektir.
 
    Madde 186 - Sodyumhidroksit, potasyumhidroksit kalsyumhidroksit ve benzeri
maddelerle yapılan çalışmalar sırasında meydana gelmesi mümkün olan yanıklar
için bol su, % 1 lik borikasit, % 5 lik asetikasit veya bunlara tekabül etmek
üzere sirke veya limon suyu, işyerlerinde uygun şekilde bulundurulacaktır.
                             ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
      Hidroflüorikasit ile çalışmalarda alınacak Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 187 - Hidroflüorikasit ile çalışılan yerlerde, taban, bu asidin et-
kilemiyeceği kurşun, gutaperka veya benzeri bir madde ile kaplı olacak ve
tabanda su geçirmez bir kanala akıntı yapan hafif bir eyim bulunacaktır.
 
    Madde 188 - Çalışma masaları ve işlenecek parçaların sokulması için gerekli
gözlerle, açıklıklar, kauçuk, plastik veya benzeri maddeden yapılmış olacak ve
kenarları taşkın kurşun kaplı davlumbazlar içerisine kapatılmış bulunacak ve bu
masaların kenarları hidroflüorik asitden etkilenmeyen kurşun, gutaperka veya
benzeri bir madde ile kaplı olacak ve dökülen asidin masalar altına akmaması
için masaların kenarları yukarıya kalkık yapılacaktır.
    Masalarda, çalışmalarda çıkacak zehirleyici gazları doğrudan doğruya çık-
tıkları noktaya toplayıp kapalı kanallarla işyeri dışına çekecek tertibat bu-
lunacaktır. Aspirasyon asit teknelerinin üst kenarları boyunca kuvvetli olacak
ve gazlar, yukarıdan aşağı doğru çift cidarlı tertibatla emilecektir.
 
    Madde 189 - Hidroflüorikasit ancak gutaperka, kurşun veya uygun plastik
ve benzeri malzemeden yapılmış kaplarda saklanacak ve taşınacaktır.
                             DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
    Katı Karbondioksit (kurubuz) ile çalışmalarda alınacak Güvenlik
                               Tedbirleri
 
    Madde 190 - Kurubuz ile yapılacak işler için kullanılacak gereçlerin sap-
ları, ağaçtan yapılmış olacaktır.
 
    Madde 191 - Kurubuz veya kurubuz ile temas halindeki madensel cisimler üze-
rinde gereçsiz olarak çalışan işçilere, uygun koruyucu eldivenler verilecektir.
 
    Madde 192 - Kurubuz, içerisinde meydana gelecek basınca dayanıklı şişeler
veya kapalı kaplar içine konacaktır.
 
    Madde 193 - Gerekli güvenlik tedbirleri alınmış bulunmadıkça, kurubuz depo-
ları içerisine hiç kimse girmeyecektir. Deponun içinde işçi bulunduğunun an-
laşılması için depolarda içeriden kumanda edilen zil veya kırmızı ışık ve
elektrik cereyanı kesilmesi halinde kullanılmak üzere uygun bulunacak diğer
haberleşme tertibatı yapılmış ve kullanılma şekilleri belirtilmiş olacaktır.
                             BEŞİNCİ KISIM
  Zehirleyici, Tahriş edici ve Zararlı Maddelerle çalışmalarda alınacak
                             Güvenlik Tedbirleri
                             BİRİNCİ BÖLÜM
 Kurşun ve Kurşun Alaşımları veya Kurşun Bileşikleri ile çalışmalarda
                alınacak Güvenlik Tedbirleri.
 
    Madde 194 - Kurşun ve alaşımlarının veya bileşiklerinin hazırlandığı, iş-
yerlerinde, tane, parça, levha ve şerit halindeki kurşun, (külçe ha-
riç) tozumasına karşı uygun kapaklı kaplarda veya daima nemli bir durumda bulun-
durulacak, bunlar işyerleri içinde açıkta bırakılmıyacaktır.
    Erimiş haldeki kurşundan çıkan cüruf ve benzerleri hermetik kapaklı kaplar
içinde toplanacak ve bu kaplar işyeri dışında bulundurulacaktır.
 
    Madde 195 - Üstübeç,Hollanda veya Bölme metoduyla üretildiği hallerde aşağı-
daki tedbirler alınacaktır:
    a) Üzerine asit potaları dizilen yataklarda,meşe kabuğu veya tehlikeli veya
zararlı gaz çıkarmayan diğer organik maddeler kullanılacaktır.
    Yataklarda hayvan gübresi kullanılması yasaktır.
    b) Her bölme içerisinde,yeteri kadar su püskürten hortum bulundurulacaktır.
    c) Üstübeçin,bölmelerden kaldırılmasında ve kapak tahtaları kaldırıldığı
sırada tozuması önlenecek,bunun için her yatak önceden yeteri kadar ıslatılacak-
tır.
 
    Madde 196 - Üstübeç,Alman veya Oda metodu ile üretildiği hallerde aşağıdaki
tedbirler alınacaktır.
    a) Üretim sırasında oksitleme odaları ve içindekiler nemli bulundurulacak-
tır.
    b) Asitli reaksiyon tamamlandıktan ve odalar yeteri kadar soğuduktan sonra
duvarlara,iskeleler ve tavanlara yapışmış olan üstübeç,kuvvetli su püskürtülme-
siyle yerlerinden koparılıp daha sonra filitreden geçirilmek üzere,su yardımıyla
odaların dışındaki depolara gönderilecektir.
 
    Madde 197 - üstübeç Karter veya ğultze metodu ile üretildiği hallerde aşağı-
daki tedbirler alınacaktır.
    a) Püskürtme odaları,toz geçirmez olacak ve boşaltma işi mekanik olarak
yapılacak şekilde düzenlenecektir.Püskürtülen kurşun,asit silindirlerine toz
geçirmez kapakları bulunan sonsuz vidalı transprtörler ile ve otomatik olarak
taşınacaktır.
    b) Bakım ve onarım amacıyla da olsa püskürtme işleri yapılırken,uygun solu-
num cihazları verilmeden işçiler odalara sokulmıyacaktır.
 
    Madde 198 - Üstübeç hamurunun kurutulmasında kullanılan etüvlerde veya ku-
rutma kanallarında aşağıdaki tedbirler alınacaktır.
    a) Etüvlerin ve kurutma kanallarının içi pürüzsüz ve su geçirmez malzemeden
yapılacak ve bunların tabanlarında girinti ve çıkıntı bulunmayacak,toz emici
tertibatla veya su ile kolayca temizlenebilecektir.
    b) Kurutma kanallarının,havalandırmaya yeterli bir veya bir kaç açılıp
kapanır penceresi bulunacaktır.
    c) Etüvlerin ve kurutma kanallarının en üstteki kurutma tablası rafı,taban-
dan itibaren en çok 3 metre yükseklikte olacaktır.
    d) Etüvlerin ve kurutma kanallarının kumanda kolları etüvlerin dışarısında
ise kurutma kalıplarını boşaltmaya yarayan uygun tertibat bulunacaktır.
 
    Madde 199 - Etüvlerin ve kurutma kanallarının sıcaklığı 21¼C ye veya dışa-
rının sıcaklığı ile en çok 5¼ C farklı bir madde düşmedikçe,hiç bir nedenle üs-
tübeç hamuru kurutma etüvünün içerisine girilmeyecektir.
 
    Madde 200 - Teknik şartlar uygun olduğu hallerde,kurşun esaslı maddelerin
yağla ezilme ve döğülmeleri gibi üretimde kullanılacak üstübeç,hamur halinde
bulundurulacaktır.
 
    Madde 201 - Kurşun bileşiklerinin veya kurşun esaslı maddelerin üretiminde
kullanılan fırınlar,cihazlar,borular ve diğer cisimler ihtiyaç hasıl oldukça ve
her halde en geç 15 günde bir defa temizlenecektir.
                               İKİNCİ BÖLÜM
   Fosfor ve Bileşikleri ile çalışmalarda alınacak Güvenlik Tedbirleri
 
   Madde 202 - Kibrit yapımında beyaz fosforun kullanılması yasaktır.
   Beyaz fosfor yerine,kırmızı (amorf) fosfor,veya fosforseskisülfür yahut diğer
uygun maddelerin kullanılması mümkün olan hallerde beyaz fosfor kullanılmayacağı
gibi,havai fişek ve maytap imalinde de beyaz fosfor kullanılmaz.
 
   Madde 203 - Beyazfosfor,su sızdırmaz uygun kapaklı kaplarda ve bu kaplar
tamamen suya batmış bir halde saklanacak ve gerektiğinde bu şartlarla taşınacak-
tır.Beyaz fosfor ihtiva eden kabın konulduğu suyun donmasına karşı gerekli ted-
birler alınacaktır.
 
   Madde 204 - Fosforla ilgili yangın çıktığı hallerde;fosforoksitlerin duman-
larına karşı kişisel korunma araçları olmıyan bütün işçiler,yangın yerinden
hemen uzaklaştırılacak ve yangın tamamiyle sönüp,erimiş fosfor,sertleşinceye
kadar yerler bol soğuk su ile sulanacak ve sertleşen fosfor kum veya toprakla
örtülecek ve gereği gibi temizleninceye kadar ıslak tutulacaktır.
                               ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
    Zehirleyici,tahriş edici ve zararlı katı veya sıvı haldeki maddelerle
               çalışmalarda alınacak Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 205 - Kalsiyum siyanamit (azotlu kireç) ile çalışan işçilerin vücutla-
rının açık kısımlarına sürecekleri uygun koruyucu maddeler,kullanacakları sabun,
ciltlerine yapışık tozları temizliyecek vazelin ve benzeri maddeler işyerlerinde
hazır bulundurulacaktır.
 
    Madde 206 - Klorat ve perkloratların, derişik asitlerle veya fosfor
antisülfür, kükürt, ağaç kömürü, nişasta, şeker ve benzeri yanıcı madde-
lerle temasa gelmesini önleyici tedbirler alınacaktır.
 
    Madde 207 - Patlayıcı tabiatta olan klorat ve perkloratların kristalleş-
tirilmesi, öğütülmesi ve ambalajı, yalnız bu işler için ayrılmış yerlerde,
özel tedbirler alınmak suretiyle yapılacaktır.
 
    Madde 208 - Klorat ve perkloratların kristalleşmesi ve doldurulması için
ağaç kaplar kullanılmayacak ve kloratlarla çalışanlar, alevlerden yeteri kadar
uzakta bulundurulacaktır.
 
    Madde 209 - Kloratlarla çalışan işçilere, yünden ve parlamaz malzemeden
yapılmış elbiselerle,tabanında demirli kısmı bulunmayan kunduralar veya
çizmeler verilecektir. Bu araçlar hiç bir nedenle işyeri dışına çıkarılmayacak,
kullandıktan sonra yıkanıp iyice kurutulacak, kullanılmaz hale gelenleri uygun
şekilde yok edilecektir.
 
    Madde 210 - Kromikasit veya kromatlar ile çalışan işçilere uygun özellikte
eldiven giydirilecek ve bu işçilerin çalıştığı yerlerde, ellerini yıkamaları
ve yapışmış olan krom bileşiklerini temizlemeleri için akar su bulundurulacak
ve yeterli havalandırma sağlanacaktır.
 
    Madde 211 - Kalsiyum, potasyum, sodyum ve diğer toprak alkali ve alkali
metaller hava ve su geçirmez kaplar içinde, böyle kaplar bulunmadığı takdirde,
gaz yağı veya serbest halde oksijen ve su ihtiva etmiyen benzeri bir sıvı
içinde saklanacaktır.
 
    Madde 212 - Civafülminat imalinde çalıştırılan işçilerin, yemeklerden ve
işyerini terk etmeden önce ellerini ve kollarını, % 10 luk sodyumhiposülfitle
yıkamaları sağlanacaktır.
 
    Madde 213 - İçinde sıcak sıvı bulunan bir cihazın veya borunun kopması,
delinmesi gibi hallerde, koruyucu solunum cihazları bulunmayan bütün işçiler
işyerinden çabuklukla uzaklaştırılacaktır.
 
    Madde 214 - İçinde civa bulunan kaplar, serin yerlerde saklanacak ve
işyerlerinde kapakları kapalı olarak bulundurulacaktır.
 
    Madde 215 - İşyeri tabanına civa döküldüğü hallerde derhal uygun şekilde
toplanacak ve yer bol su ile temizlenecektir.
                               DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
      Zehirleyici, tahriş edici ve zararlı sıvı veya gaz haldeki maddeler ile
              çalışmalarda alınacak genel Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 216 - Zehirleyici, tahriş edici ve zararlı sıvıların damıtıldığı
binalarda, diğer işyerlerinin herhangi bir sebeple damıtma sırasında meydana
gelen gaz ve dumanlardan korunması için gerekli tertibat yapılacak ve
tedbirler alınacaktır.
 
    Madde 217 - Zehirleyici, tahriş edici ve zararlı sıvılar veya gazlar ile
çalışılan yerlerde, işlemler kapalı sistemle yapılacak veya bu yerlerin etrafı
uygun şekilde kapatılacaktır.
 
    Madde 218 - Zehirleyici, tahriş edici ve zararlı sıvılar bunlara daya-
nıklı özel borularla taşınacak ve uygun kaplı kaplar içerisinde depolana-
caktır.
 
    Madde 219 - Zehirleyici tahriş edici ve zararlı gazlar, özel borular
içerisinde nakledilecektir. Bu gazların muhafazası ve depolanmasında teknik
usul ve esaslara uyulacaktır.
 
    Madde 220 - Basınçla sevk edilen zehirleyici, tahriş edici ve zararlı
sıvı veya gazları taşımaya yarıyan borulardan kaçan sıvı veya gaz zararsız
hale getirilmeden dışarı atılmıyacak, özellikle bu sıvılar genel kanalizas-
yona, akar sulara, göllere ve denizlere akıtılmıyacaktır.
 
    Madde 221 - Zehirleyici, tahriş edici ve zararlı dumanların, sislerin veya
buharların çıkması hallerine karşı işçilerin kolayca erişebilecekleri yerlerde
yeter miktarda uygun koruyucu solunum araçları bulundurulacaktır.
 
    Madde 222 - Zehirleyici, tahriş edici ve zararlı sıvı ile bulaşmış iş
elbiseleri hemen çıkarılacak, cilt iyice yıkandıktan sonra işçiye temiz
iş elbiseleri giydirilecektir.
 
    Madde 223 - Zehirleyici, tahriş edici ve zararlı sıvıların içine ellerini
sokmaları zorunlu olduğu hallerde işçilere, uygun koruyucu eldivenler veya
koruyucu merhemler verilecektir.
 
    Madde 224 - Zehirleyici, tahriş edici ve zararlı sıvıların veya gazların
konulduğu tanklar, bidonlar, fıçılar, damacanalar ve benzeri kaplar, özellik-
lerine uygun olarak muhafaza edilecektir.
                               BEŞİNCİ BÖLÜM
         Maden kömürü katranından elde edilen aromatik hidrokarbonlar
       (Benzen, Naftalin, Antrasen) ve Türevleri (Toluen, Ksilen,Fenol,
       Krezol) ve benzerleri ile çalışmalarda alınacak özel Güvenlik
                                Tedbirleri
 
    Madde 225 - Her hangi bir usulle benzen ve aromatik hidrokarbonların nitro
ve amino türevlerinin üretildiği, sürekli olarak kullanıldığı ve işlendiği
binalar bodrumsuz ve tek katlı olacaktır.
 
    Madde 226 - İşyerinde tabana dökülen sıvı haldeki aromatik hidrokarbonlar
ve türevleri üzerine odun talaşı serpilecek, nemlenen talaşlar toplandıktan
sonra, bekletilmiyerek bina dışına çıkarılacak ve uygun şekilde yakılarak yok
edilecektir.
 
    Madde 227 - Aromatik hidrokarbonların ve türevlerinin elde edilmesi için
yapılan maden kömürü katranının fraksiyonlu damıtılmasında çalıştırılan işçi-
lerin bu maddelerle bulaşan elbiseleri, derhal değiştirilecek ve kirli elbise-
ler derhal uygun şekilde temizlenecektir.
 
    Madde 228 - Maden kömürü katranının fraksiyonlu damıtılmasında kullanılan
damıtma kazan ve kornüleri mekanik olarak doldurulacaktır.
    Damıtma bittikten sonra kazanlarda ve kornülerde kalan sıvı maddeler henüz
sıcakken pompa ve boru yardımıyla soğutulacakları havuzlara alınacaktır.
 
    Madde 229 - Dinitrotoluen,trinitrotoluen (trotil)dinitrofenol ve trinitrofe-
nol veya aromatik amino bileşiklerinin üretiminde veya işlenmesinde çalıştırılan
işçilere lastik eldiven ve diğer uygun koruyucu araçlar verilecektir.
    İşçiler yemeklere başlamadan ve işyerinden ayrılmadan önce eldivenlerini,
ellerini,kollarını % 10 luk sodyumsülfitle yıkayacaklardır. Bu işlerde çalışan-
lar alkollü içki kullanmayacaklardır.
 
    Madde 230 - Fenoller ile çalışan yerlerde akarsu şebekesi ve derhal kullanı-
labilecek bol miktarda su bulundurulacaktır.
 
    Madde 231 - Damıtma sıcaklığı 100¼C altında bulunan benzol ve bütün aromatik
hidrokarbon karışımları ile petrol esanslarının veya damıtma sıcaklığı 200¼C den
önce başlayan karışımın toplam hacmına oranla % 5 ten fazla miktarda damıtma sı-
caklığı 100¼C altında bulunan aromatik hidrokarbonları ihtiva eden karışımların
çözücü olarak kullanılmaları yasaktır.Ancak sıkma ve kurutma işlemlerini de kap-
sayacak şekilde bütün işlemlerin devamı süresince aromatik hidrokarbonları ihti-
va eden çözücü ve çözeltiler,kapalı sistemlerde kullanılabilecektir.
 
    Madde 232 - Genellikle çözücü olarak kullanılan ve parlama tehlikesi bulunan
aromatik hidrokarbonlar ve türevleri yerine uygun özellikte diğer maddeler ikame
edilecektir.
                              ALTINCI BÖLÜM
      Zehirleyici,tahriş edici ve zararlı sıvı veya gaz haldeki bir kısım
        maddelerle çalışmalarda alınacak özel Güvenlik Tedbirleri
 
    Madde 233 - Amonyağın üretilmesi,işlenmesi ve depolanması ile ilgili tesisa-
tın,herhangi bir sebeple zararlı derecede amonyak çıkardığı hallerde,aşağıdaki
tedbirler alınacaktır.
    a) Elle idare edilen veya havaya yayılan amonyağın etkisi ile otomatik ola-
rak işleyen su püskürtme (sprinkler) tesisatı yapılacaktır.
    b) Amonyakla doymuş bir hava içerisinde kurutma veya onarım yapan işçileri
gerektiğinde ıslatmak için bol su fışkırtan ve kolayca erişilebilen bir boru
şebekesi yapılacaktır.
    c) İşçiler,gerektiğinde bir gözü kapalı diğeri yarı açık vaziyette ve nefes
almaksızın 20 saniyelik bir zaman zarfında koşmaya alıştırılacak ve işçilerin
bu alışkanlıklarının devamı,her zaman kontrol altında tutulacaktır.
    d) İşyerinde,bakırsülfat katılmış veya katılmamış yeteri kadar aktifkömürlü
uygun amonyak maskesi bulundurulacaktır.
 
    Madde 234 - Bir işyerinde zararlı ve tehlikeli miktarda karbon oksitleri
yayılması mümkün olan hallerde aşağıdaki tedbirler alınacaktır.
    a) İşyeri,gazın işçiler için tehlikeli olmadan dışarı çıkmasını sağlayacak
şekilde tesis edilmiş bulunacak veya çıkan gaz yakılacak veya uygun bir çekme
tertibatıyle dışarı atılacaktır.
    b) Karbonmonoksitli ortamda çalışmak zorunda olanlara,temiz hava maskesi ve-
rilecek ve bu maskeye uygun bir boru ile dışarıdan temiz hava sağlanacaktır.
 
    Madde 235 - Çözücü olarak karbonsülfür yerine daha az zararlı çözücüler
kullanılması esastır.Karbonsülfür kullanılmsı zorunlu olan hallerde işyerlerinde
uygun havalandırma tesisatı yapılacaktır.
 
    Madde 236 - Elektrolitik usulle klor üretiminde kömür,civa elektrotlar ile
teknolojik gelişmelere uygun benzeri başka maddelerden yapılmış elektrotlar
kullanılacaktır.
 
    Madde 237 - Ani olarak klor gazı çıkışı halinde,klorun etkisini gidermek
için,klor üretilen,kullanılan veya bu madde ile diğer işler yapılan yerlerde,
yeter miktarda amonyumhidroksit çözeltisi hazır bulundurulacaktır.
 
    Madde 238 - Bir işyerinde klor kokusu hissedilir edilmez derhal alarm
verilecek,işyeri mümkün olan hızla boşaltılacak,ancak işyerinde gazın bulunuşu
nedenini aramak ve gerekli onarımları yapmak üzere,solunum yollarını koruyucu
maskeler (tercihan sudlukireç ve kiselguhr ilave edilmiş aktif kömürlü) veya
gerektiğinde uygun solunum cihazları kullanan işçiler kalacaktır.
    Klorun etkilediği işçiler,temiz havaya çıkarılacak,istirahat ettirilecek,
tahriş edilmiş organlar,seyreltik sodyumbikarbonat çözeltisi ile yıkanacaktır.
Hastaya suni teneffüs yaptırılmayacak ve basınçlı oksijen verilmeyecektir.
 
    Madde 239 - Siyan gazı,siyanürler ve türevleri ile çalışanların sağlık du-
rumları devamlı kontrol altında bulundurulacaktır.
 
    Madde 240 - Siyanür bileşikleri,üzerinde açıkça görünür şekilde "ZEHİR"
kelimesi yazılı bulunan kaplarda saklanacaktır.Siyanür bileşikleri,asitlerden
uzak bulundurulacaktır.Siyanür bileşiklerinin etkilediği hastaya temiz havada
suni teneffüs yaptırılacak,oksijen verilecek,siyanür bileşiği yutmuşsa litresin-
de 5 yumurta akı bulunan su içirilerek kusturulacaktır.
    Siyan gazı ve siyanür bileşikleriyle temas zorunluluğu bulunan hallerde
işçilere gümüşoksit ilave edilmiş aktifkömürlü uygun maske,eldiven,elbise ve
benzeri kişisel koruyucu araçlar verilecektir.
 
    Madde 241 - Dimetilsülfat üretiminde,işlenmesinde ve depolanmasında,aşağıda-
ki tedbirler alınacaktır.
    a) Vücut veya elbiseler üzerine bulaşan dimetilsülfatın etkisini gider-
mek için işyerlerinde derişik amonyak çözeltisi bulundurulacaktır.
    b) Dimetilsülfat buharına karşı işçiler tarafından kullanılmak üzere
sodyumbikarbonat çözeltisi, işyerinde bulundurulacaktır.
    c) Dimetilsülfat teneffüs ettiğinden şüphe edilen işçilere tıbbi tav-
siyelerde bulunulmakla beraber gerekli tedavileri yapılacaktır.
 
    Madde 242 - Metilbromürün üretiminde, işlenmesinde ve depolanmasında aşa-
ğıdaki tedbirler alınacaktır.
    a) Bu maddenin kullanılmasını gerektiren üretim ile ilgili işlemler tama-
miyle kapalı sistemlerde yapılacaktır.
    b) Metilbromürün açık havada kaptan kaba boşaltılması, mekanik olarak alt-
tan çekmeli bir emme tertibatı üzerinde yapılacak ve bu madde sıfırın altında
10 C¼ veya daha aşağı derecelerde saklanacaktır.
    c) Kapalı işyerlerinde metilbromürlü yangın söndürme aletleri kullanılma-
yacaktır.
    d) Yangın söndürme cihazlarının doldurulmasında kullanılan metilbromürünün
içine, kokulu ve kaynama derecesi metilbromürünküne yakın bir madde katılacak-
tır.
 
    Madde 243 - Metilbromür ile haşarat mücadelesi yapılan yerlerde mücadele
görevlilerinden başka işçi bulundurulmıyacaktır. Buralarda havanın tehlikesiz
hale geldiği saptanıncaya kadar işçinin girmesine izin verilmeyecektir.
    Gerektiğinde aktif kömürlü uygun maskeler kullanılacaktır.
 
    Madde 244 - Formikasit, lak ve vernikler için çözücü olarak kullanılmaya-
caktır.
 
    Madde 245 - Fosgen gazının bulunması muhtemel olan işyerlerinde işçiler
sık sık borakslı bir çözelti ile ağızlarını çalkalıyacaklardır.
 
    Madde 246 - Kurşuntetraetilin üretiminde veya bu madde ile yapılan işlerde
işçiler sıvı ile temasa gelmekten sakınacaklardır. Sıvı ile temas ettikleri
hallerde, ciltlerini derhal önce gazyağı ile sonra sabun ve sıcak su ile
yıkayacaklardır. Sıvının dökülüp yayıldığı hallerde bu yerler, önce bol
gazyağı ile sonra su ile yıkanacak veya ince bir tabaka kireçkaymağı sürülerek
ve su yardımı ile temizlenecektir.
                             YEDİNCİ BÖLÜM
         Hayvansal ve bitkisel maddelerle çalışmalarda alınacak Güvenlik
                             Tedbirleri
 
    Madde 247 - Hayvansal ve bitkisel yağlar üretilen veya sabun imalinde
kullanılan, hayvan kemiklerinin karbonlaştırılması, öğütülmesi gibi işler
yapılan yahut tutkal üretilen işyerleri, ateşe dayanıklı malzemeden yapılmış
olacak, döşemelerinde uygun eğimler bulunacak ve açıkta hiç bir ağaç kısmı
olmıyacaktır.
 
    Madde 248 - Menşei hayvansal veya bitkisel olan kimyasal maddelerin
hazırlandığı yerler, uygun bir dezenfektan çözelti ile sık sık temizlenecek
ve ayrıca bol su ile yıkanacaktır.
 
    Madde 249 - İşyerlerinde kullanılacak kemikler, önce kimyasal maddeler
yardımıyla veya 100 ¼C lik su içinde, en az 30 dakika kaynatılacak veya
diğer usullerle dezenfekte edilecektir.
 
    Madde 250 - Hayvansal veya bitkisel menşeli maddelerin üretildiği işyer-
lerinde çürümüş veya fena kokan maddeler açıkta bulundurulmayacaktır. Teknik
bir zorunluluk halinde bunlar çevreyi rahatsız etmeyecek şekilde muhafaza
edilecektir.
 
    Madde 251 - Enfeksiyona sebep olabilen maddelerle çalışılan yerlerde,
bu maddeler işlenmeden evvel ve çalışmaların bitiminde, çalışma yerleri
temizlendikten sonra uygun şekilde dezenfekte edilecektir.
                             ALTINCI KISIM
                              Son Hükümler
 
    Madde 252 - 6269 sayılı Kimyagerlik ve Kimya Mühendisliği Hakkında Kanunun
6 ncı maddesinin uygulanmasına ilişkin Yönetmelikte kimyager veya kimya mühen-
disinin bulundurulacağı belirtilen işyerlerinden gayrı işyerleri fenni ehliyeti
haiz kişilerin teknik gözetimi ve sorumluluğu altında bulundurulacaktır.
 
    Madde 253 - Bu Tüzük hükümlerine tabi olan işyerlerinin esas giriş kapıla-
rının dış tarafına, kolayca görülebilecek yere; bu yerin büyüklüğü ile orantılı
olarak şekli, rengi ve boyut oranı bu Tüzüğe ekli 1 numaralı özel işaret örne-
ğine uygun bir madeni plaka konulacaktır.
 
    Madde 254 - Bu Tüzükte öngörülen sağlık ve güvenlik tedbirleri esasa ilişkin
ve 1475 sayılı İş Kanunun 75 inci maddesinin A bendinde sözü edilen birinci de-
recede tedbirlerdir.
 
    Geçici Madde 1 - Bu Tüzüğün yürürlüğe girmesinden önce kurma izni ve işletme
belgesi almak suretiyle açılmış bulunan işyerlerini, işverenler en çok 12 ay
içerisinde bu Tüzük hükümlerine intibak ettirecekler ve derhal kontrolla görevli
mercie yazı ile başvurarak işyerinin kontrolunu isteyeceklerdir.
 
    Madde 255 - 1475 sayılı İş Kanununun 74 üncü maddesine dayanılarak Çalışma
ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarınca düzenlenen ve Danıştayca incelenmiş
olan bu Tüzük hükümleri, Resmi Gazete ile yayımı gününde yürürlüğe girer.
 
    Madde 256 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
       ÇEŞİTLİ KİMYASAL MADDELERİN İŞYERİ HAVASINDA BULUNMASINA
              MÜSAADE EDİLEN AZAMİ MİKTARLARINI GÖSTERİR
                              ÇİZELGELER
                               Çizelge I.
                                                  Müsaade Edilen
                                                   Azami Miktar
                                                 ----------------
                                                  ppm.                   Özel
    Kimyasal Maddenin Adı                       (sm3./M3)   mg./M3     İşaretler
---------------------------------------------   ---------   --------   ---------
 1. Akrilasitetilesteri . (Etil akrilat)            25        100         D.
 2. Akrilasitmetilesteri (Metil akrilat)            10         35         D.
 3. Akrilnitril (Akrilenitril)                      20         45         D.
 4. Akrolein                                         0,1        0,25
 5. Allil alkol (2-Propen -1-01)                     2          5         D.
 6. Allilglisidileter (AGE)                         10         45         T.
 7. Allil klorür                                     1          3
 8. Allilpropildisülfür                              2         12
 9. Iso-Amilalkol                                  100        360
10. Amilasetat                                     100        525         N.
11. Amonyak                                         50         35         T.
12. Anilin                                           5         19         D.
13. Antimon hidrür (Stibin)                          0,1        0,5
14. Arsenik hidrür (Arsin)                           0,05       0,2
15. Asetaldehit                                    200        360
16. Asetasidi (Asetik asit)                         10         25
17. Asetasidiamilesteri                            100        525         n.
18. Asetasidi anhidriti (Asetik anhidrit)            5         20
19. Asetasidi bütilesteri (n-Butil asetat)         150        710         n.
20. Aset asidi etilesteri (Etil asetat)            400       1400
21. Aset asidi heksilesteri (Metilamil asetat)      50        300         s.
22. Aset asidi metil esteri (metil asetat)         200        610
23. Aset asidi propil esteri (n-propil asetat)     200        840         n.
24. Asetilen tetrabromür                             1         14
25. Eseton                                        1000       2400
26. Asetonitril                                     40         70
27. Azot dioksit                                     5          9         T.
28. Benzen (Benzol)                                 20         64         T.ve D
29. Benzilklorür                                     1          5
30. Benzin                                         500       2000
31. Bor hidror                                       0,05       0,3
32. Bor trifluorür                                   1          3         T.
33. Brom                                             0,1        0,7
34. Bromürasit (Hidrobromik asit)                    5         17
35. Butadien                                      1000       2200
36. 1-Butanol                                      100        300
37. 2-Butanol                                      150        450
                                              Müsaade Edilen
                                               Azami Miktar
                                         -----------------------
                                             ppm.                       Özel
     Kimyasal Maddenin Adı               (sm3./M3)       mg./M3       İşaretler
-----------------------------------     -----------    -----------   -----------
38. ter-Butanol (Trimetilkarbind)         1200            300
39. 2-Bütanon                              200            590
40. Bütil alkol                            100            300
41. n-Butilamin (1-Aminobutan)               5             15          T.ve D.
42. n-Butilasetat                          150            710
43. Butilglikol (2-Butoksietapol)           50            240
44. n-Butilglisidileter (BGE)               50            270
45. Butil merkaptan                         10             35
46. p-t-Butiltoluen                         10             60
47. Cıva                                                    0,1         D.
48. Cıva (organik bileşikleri)                              0,01        D.
48. Dekaboram                                0,05           0,3         D.
49. Diaseton alkol (4-metil,2-pentanon)     50            240
50. Diboran                                  0,1            0,1
51. 1,2-Dibrometon                          25            190           T.ve D.
52. Dietilamin                              25             75
53. Dietileter                             400           1200
54. Difluordibrommetan                     100            860
55. Diğlisidil eter (DGE)                    0,5            2,8         T.
56. Diizobutil keton                        50            290
57. o-Diklorbenzen                          50            300           T.
58. p-Diklorbenzen                          75            450
59. Diklorodifluormetan (Fluorokarbon     1000           4950
60. 1,1-Dikloretan                         100            400
61. 1,2-Dikloretan                          50            200
62. 1,2-Dikloretilen                       200            790
63. Dikloretileter                          15             90           T.ve D.
64. Diklormetan                            500           1740
65. Diklormonofluormetan                  1000           4200
66. 1,1-Diklor-1-nitroetan                  10             60           T.
67. 1,2-Diklorpropan                        75            350
68. Diklortetrafluoretan                  1000           7000
69. Dimetilanilin                            5             25           D.
70. Dimetilformaid                          10             30           D.
71. 1,1-Dimetilhidrazin                      0,5            1           D.
72. Dimetilsülfat                            1              5           D.
73. Dioksan                                100            360           D.
74. Dipropilen glikol monometil eter       100            600           D.
75. Epiklorhidrin                            5             19           D.
76. Etil akrilat                            25            100           D.
77. Etil alkol (Etanol)                   1000           1900
78. Etilamin                                10             18
79. Etil asetat                            400           1400
80. Etilbenzen (Feniletan)                 100            435
                                               Müsaade Edilen
                                                Azami Miktar
                                           -----------------------
                                               ppm.                      Özel
     Kimyasal Maddenin Adı                  (sm3./M3)       mg./M3     İşaretler
--------------------------------------     -----------     --------    ---------
 81. Etil bromür                               200            890
 82. Etilendiamin (1,2-Diaminoetan)             10             25
 83. Etilen glikol dinitrat                      0,2             1      D.ve D.
 84. Etilen glikol monobutileter                50             240
 85. Etilen glikol monoetileter                200             740
 86. Etilen glikol monoetil eter asetat        100             540
 87. Etilen glikol monometil eter               25              80
 88. Etilen glikol monometil eter asetat        25             120        D.
 89. Etilenamin                                  0,5             1        D.
 90. Etilen klorhidrin                           5              16        D.
 91. Etilen oksit                               50              90
 92. Di Etil eter                              400            1200
 93. Etil formiat                              100             300        s.
 94. Etil glikol                               200             740
 95. Etil klorür                              1000            2600
 96. Etil merkaptan                             10              25
 97. Etil silikat (Tetraetil ortosilikat)      100             850
 98. Fenil gilisidil eter (PGE)                 10              60
 99. Fenilhidrazin                               5              22       D.
100. Fenol (Fenikasit)                           5              19       D.
101. Fluor                                       0,1             0,2
102. Triklorfluorometan (Fluorokarbon 11)     1000            5600
103. Fluorürasit (Hidrofluorik asit)             3               2
104. Formaldehid                                 5               6       T.
105. Fommik asit dıctil esteri (Etil Formiat)   100            300
106. Formik asit dimetil esteri (Metil Formiat) 100            250
107. Fosfin                                       0,3            0,4
108. Fosfor oksiklorür (Fosforil Klorur)          0,5            3
109. Fosfor triklorür                             0,5            3
110. Fosgen                                       0,1            0,4
111. Furfuril alkol                              50            200
112. Furfural                                     5             20       D.
113. Glisidol                                    50            150
114. n-Heksan                                   500           1800
115. 2. Heksanon                                100            410
116. Sek-Heksil asetat                           50            300
117. n-Heptan                                   500           2000
118. Hidrazin                                     1              1,3    D.
119. Hidrojen peroksit (% 90)                     1              1,4
120. İvod                                         0,1            1
121. İzoforon                                    25            149
122. Karbon dioksit                            5000           9000
123. Karbon monooksit                           500             55
                                               Müsaade Edilen
                                                Azami Miktar
                                          ------------------------
                                              ppm.                      Özel
      Kimyasal Maddenin Adı                (sm3./M3)      mg./M3      İşaretler
--------------------------------------    -----------    ---------    ----------
124. Karbon sülfür                           20             60           D.
125. Karbon tetraklorür                      10             65           D.
126. Keton                                    0,5            0,9
127. Kinon                                    0,1            0,4
128. Klor                                     1              3
129. Klorasetaldehit                          1              3           T.
130. Klorbenzen (Menoklorbenzen)             75            350
131. Klorbrommetan (Metilen Klorobromür)    200           1050
132. Klordioksit                              0,1            0,3
133. 2-Klor-1-etanol                          5             16           D.
134. 1-Klor-1-nitropropan                    20            100
135. Kloroform                               50            240           T.
136. Kloropren                               25             90           D.
137. Klorpikrin                               0,1            0,7
138. Klortrifluorür                           0,1            0,4         P.
139. Klorürasit (Hidroklorik asit)            5              7
140. Krezol (Bütün izomerleri)                5             22           D.
141. Ksilidin (Bütün izomerleri)              5             25           D.
142. Ksilen (Ksilol) (Bütün izomerleri)     100            435
143. Kükürt dioksit                           5             13
144. Kükürt heksafluorür                   1000           6000
145. Kükürtlü hidrojen (Hidrojen sürfür)     10             15
146. Kükürt klorür                            1              6
147. Kükürt pentafluorür                      0,025          0,025
148. Mesitil oksit                           25            100
149. Metanol (Metilalkol)                   200            260
150. Metil akrilat                           10             35          D.
151. Metilal                               1000           3100
152. Metil asetat                           200            610
153. Metilasetilen                         1000           1650
154. Metil bromür (bromometan)               20             80          T.
155. Metil butil keton                      100            410
156. Metilen klorür                         500           1740
157. Metil etil keton (MEK)                 200            590
158. Metil formiat                          100            250
159. Metil glikol (Propilen glikol)          25             80
160. Metilizobütilkarbinol                   25            100         D.
161. Metilizobütil eton                     100            410
162. Metilkloroform (1,1,1,Trikloretan)     350           1900
163. Metil klorür                           100            210         T.
164. Metil merkaptan                         10             20         T.
165. 2-Metil-2-pentenon-4                    25            100
166. Metil propil keton                     200            700
167. Metilsikloheksan                       500           2000
168. Metilsikloheksonal (O,m ve p şekli)    100            470
169. O Metilsiklohekzamon                   100            460         D.
                                             Müsaade Edilen
                                              Azami Miktar
                                         ----------------------
                                          ppm.                          Özel
     Kimyasal Maddenin Adı              (sm3./M3)         mg./M3      İşaretler
----------------------------------     -----------    ----------     ----------
170. a-Metilstirol (Metilstiren)          100           480           T.
171. Monometilanilin                        2             9           D.
172. Nafta (Maden kömürü Katranından)     100           400           hk.
173. Nafta (Hampetrolden)                 500          2000           hk.
174. Nikel karbonil                         0,001         0,007
175. Nitratasidi Nitrik asit                2             5
176. p-Nitroanilin                          1             6           D.
177. Nitrobenzen                            1             5           D.
178. Nitrostan                            100           310
179. Nitroğlikol                            0,25          1,6         D.ve d
180. Nitroğliserin                          0,2           2           T.D.ve d.
181. Nitrometan                           100           250
182. 1-Nitropropan                         25            90
183. 2-Nitropropan                         25            90
184. Nitrotoluol (Nitrotoluen) o,m,p)       5            30           D.
185. Oktan                                400          1900
186. Ozon                                   0,1           0,2
187. Pentakloretan                          5            40
188. Pentan                              1000          2950
189. 2-Pentanon                           200           700
190. Perkloretilen                        100           670
191. Perklormetil merkaptan                 0,1           0,0
192. Piridin                                5            15
193. İzo-Propilalkol                      200           500
194. İzo-Propilamin                         5            12
195. Propilenamin                           2             5           D.
196. Propilen oksit                       100           240
197. İzo-Propileter                       500          2100
198. İzo-Propil glisidilete (IGE)          50           240
199. n-Propil nitrat                       25           110
200. Selenli hidrojen                      0,05           0,2
201. Sıvılaştırılmış petrol gazları
     (SPG)                              1000           1800
202. Sikloheksan                         300           1050
203. Sikloheksanol                        50            200
204. Sikloheksanon                        50            200
205. Sikloheksen                         300           1050
206. Hidro siyanik asit                   10             11            D.
207. Stirol (Stiren monomer)             100            420            T.
208. Terebentin                          100            560
209. 1,1.2,2-Tetrabrometan                 1             14
210. Tetrahidrofuran (THF)               200            590
211. 1,1.2,2-Tetrakloretan                 5             35
212. Tetrakloretilen (Perkloretilen)     100            670
213. Tetranitrometan                       1              8
214. O-Toluidin                            5             22            D.
215. Toluen-2-4 diizosiyant                0,02           0,14         T.
                                                 Müsaade Edilen
                                                  Azami Miktar
                                               -------------------
                                                 ppm.                    Özel
    Kimyasal Maddenin Adı                     (sm3./M3)     mg./M3     İşaretler
--------------------------------------        ---------    --------    ---------
216. Toluen (Toluol)                               00         750
217. Trietilamin                                   25         100
218. Trifluormonobrommetan                       1000        6100
219. 1,1,2-Triklor-1,2,2-Trifluoretan            1000        7600
220. 1,1,1-Trikloretan                            350        1900
221. Trikloretilen                                100         535
222. Vinil asetat (Monomer)                        10
223. Vinil klorür (Monomer)                       500        1300
224. Viniltoluol (Viniltolien) (Monomer)          100         480
  *) Çizelge I. gaz halindeki maddeler,Çizelge II. toz halindeki maddeler ve
     Çizelge III. Silisyumdioksit ve Silikatlar için tanzim edilmiştir.
                                        Çizelge II.
                                              Müsaade Edilen
                                               Azami Miktar            Özel
    Kimyasal Maddenin Adı                         mg./M3             İşaretler
-------------------------------------        -----------------      -----------
 1. Alfa naftiltioüre (ANTU)                        0,3
 2. Aldrin                                          0,25                D.
 3. Ammat (Amonyum sülfamat)                       15
 4. Antimon ve bileşikleri                          0,5
 5. Arsenik ve bileşikleri                          0,5
 6. Baryumun çözünebilen bileşikleri                0,5
 7. Berilyum                                        0,002
 8. Cinko klorür                                    1
 9. Cinko oksit                                     5
10. Demir oksit                                    10
11. Dieldrin                                        0,25                D.
12. Diklordifeniltrikloretan (DDT)                  1                   D.
13. 2,4-Diklorfenoksiasetik asit (2,4-D)           10
14. Dinitrobenzen (bütün izomerleri)                1                   D.
15. Dinitro-o-krezol (DNOC)                         0,2                 D.
16. Dinitrotoluen (DNT)                             1,5                 D.
17. E 605 paration`a bk.                            0,1                 D.
18. Endrin                                          0,1                 D.
19. EPN                                             0,5                 D.
20. Feniltiofosforikasit-p-nitrofenil,etileter      0,5                 D.
21. Ferbam (Ferridimetilditiokarbamat)             15
22. Ferrovanadin                                    1
23. Fluorürler                                      2,5
24. Fosfor (beyaz,sarı veya renksiz)                0,1
25. Fosfor pentaklorür                              1
26. Fosfor pentaoksit                               1
27. Fosfor pentasülfür                              1
28. Heptaklortetrahidroendometilennaftalin          0,5               D.
                                                Müsaade Edilen
                                                 Azami Miktar          Özel
       Kimyasal Maddenin Adı                       mg./M3            İşaretler
------------------------------------------      --------------     -------------
29. Hidrokinon                                      2
30. İtriyum                                         1
31. Kadmiyum ve çözünebilen bileşikleri             0,2
32. Kadmiyum oksit                                  0,1
33. Kalsiyum arsenat                                1
34. Kalsiyum oksit                                  5
35. Klordan (Oktaklortetrahidroendometilenidiamin)  0,5                  D.
36. Klordifenil (% 42 Klor bulunan)                 1                    D.
37. Klordifenil (% 54 Klor bulunan)                 0,5                  D.
38. Klorlu kafur (% 60 Klor bulunan)                0,5
39. Kromik asit ve tuzları                          0,1
40. Kurşun                                          0,2
41. Kurşun arsenat                                  0,15
42. Lindeyn (Hekzaklorsiklohekzan)                  0,5                 D.
43. Lityum hidrür                                   0,025
44. Mağnezyum oksit                                15
45. Malation                                       15                   D.
46. Manganez                                        5                   T.
47. Molibdenin çözünebilen bileşikleri              5
48. Molibdenin çözünemiyen bileşkileri             15
49. Nikotin                                         0,5                 D.
50. Odun tozu                                      10
51. Paration                                        0,1                 D.
52. Pentaboran                                      0,01
53. Pentaklorfenol                                  0,5                 D.
54. Pentaklornaftalen                               0,5                 D.
55. Pikrik asit                                     0,1                 D.
56. Piretrum                                        5
57. Rotenon                                         5
58. Selenvum bileşikleri                            0,2
59. Sistoks                                         0,1                 D.
60. Siyanürler                                      5                   D.
61. Sodyum fluorasetat (1080)                       0,05                D.
62. Sodyum hidroksit                                2
63. Striknin                                        0,15
64. Sülfirik asidi anhidriti                        1
65. Talvumun çözünebilen bileşikleri                0,1                 D.
66. Tellür bileşikleri                              0,1
67. Tetraetilditionapirofosfat (TEDP)               0,2                 D.
68. Tetraetilpirofosfat (TEPP)                      0,05                D.
69. Tetril                                          1,5
70. Tiram                                           5
71. Titan dioksit                                  15
72. 2,4,5-Triklorfenoksiasetik asgit(2,4,5-T)      10
73. Triklornaftalen                                 5                   D.
                                                   Müsaade Edilen
                                                    Azami Miktar         Özel
    Kimyasal Maddenin Adı                              mg./M3          İşaretler
--------------------------------------------      ---------------     ----------
74. Trinitrotoluen (TNT)                                1,5               D.
75. Uranyumun çözünebilen bileşikleri                   0,05
76. Uranyumun çözünemiyen bileşikleri                   0,25
77. Vanadyum pentaoksit                                 0,5               T.
78. ğarfarin (Fenilasetiletilhidroksikumarin)           0,1
79. Zirkonyum bileşikleri                               5
                                   Çizelge III
    Tozlar için öngörülen MAK-Değerleri:
    Yerüstü işyerlerinde serbest kristalin SİO2 ihtiva eden tozlar için gerekli
formül;
                       K
            Z = C22 --------
    Burada; Z = Zararlılık Derecesi
            C = 5 mikrondan daha küçük toz konsantrasyonu (mg/m3)
            K = Serb. kris. SİO2 Miktarı (%) dır.
    İşyeri ortamı Z-Değerinin;
    0,2 den küçük olması halinde  t e h l i k e s i z,
    0,2 ile 1 arasında olması halinde  k r i t i k  ve
    1 den büyük olması halinde  t e h l i k e l i  kabul edilir.
    Kömür tozu için gerekli değerleri saptayan formüller;
    Tane büyüklüğü 5 mikrondan az olan tozun konsantrasyonu (mg/m3), aşağıdaki
formülle bulunacak A değerine eşit veya daha küçük olmalıdır.
            A = ----------
                 % SİO2+ 2
    Toplam toz konsantrasyonu (mg/m3) ise aşağıdaki formülle bulunacak B değe-
rine eşit veya daha küçük olmalıdır:
           B = ----------
                % SİO3 + 3
    Asbest lifleri sayısı, cm3 de 5 ten çok olmamalıdır. (Zararlı elyaf,uzunluğu
5 mikrondan büyük ve eni boyunun 1/3 ünden küçük olanlardır).
    I,II,III SAYILI ÇİZELGELERLE İLGİLİ BİLGİ, TARİF VE AÇIKLAMA
    Çeşitli kimyasal maddelerin işyeri havasında bulunmasına müsaade edilen
azami miktarlarına (konsantrasyonlarına) kısaca MAK değer denir.
    1 - MAK değer`in tarifi: Çeşitli kimyasal maddelerin kapalı işyeri havasında
bulunmasına müsaade edilen ve orada günde sekiz saat çalışacak olanların sağlık-
larını bozmıyacak olan azami miktarlarına MAK değer denir.
    Miktarlar hacim,ağırlık ve parçacık birimleri ile ifade edilir.
    Hacım birimi ppm (sm.3/M3), ağırlık birimi mg./3 ve parçacık birimi ise
mpp/M3,dir. Şimdi de bunları tarif edelim.
    2 - ppm (sm.3/M3) `in tarifi 25¼C. sıcaklıktaki ve 760 mm. Cıva basıncındaki
10 üzeri 6 sm3 havada bulunan gaz  haldeki çeşitli kimyasal maddelerin sm.3
olarak miktarına ppm (sm.3/M3) denir. Örnek: Çizelge 1. bk.
    3 - mg./M3 ün tarifi: 1 M.3 havada bulunan gaz, sıvı ve katı haldeki kimya-
sal maddelerin mg. olarak miktarlarına mg./M3 denir. Örnek: Çizelge 1. ve 11.bk.
    4 - mpp/M3 ün tarifi: 1 M3. havada bulunan katı haldeki kimyasal maddelerin
10 üzeri 6 parçacık olarak miktarlarına mpp.M3 denir. Örnek Çizelge 111. bk.
    Çizelgelerde kullanılan çeşitli harflerin anlamları aşağıda gösterilmiştir.
    D .. Deriden absorblanma tehlikesi olan maddeler bu harfle işaretlenmiştir.
    T .. Tavan değerlerinin aşılması mahsurlu olan maddeler bu harfle işaretlen-
         miştir.
    n .. Normal alkollerden meydana gelen esterler bu harfle işaretlenmiştir.
    d .. Havadaki miktarı 0,02 ppm. den fazla olan maddelerin baş ağrısına sebep
         olmamaları için bu gibi ahvalde kişisel korunma malzemesi kullanılması-
         nı gerektiren maddeler bu harfle işaretlenmiştir.
    hk .. Asiklik ve siklik hidrokarbonlar bu kısaltılmayla işaretlenmiştir.
                   PATLAYICI MADDELER İLE İLGİLİ UZAKLIKLAR (*)
                                   Çizelge IV a.
                           Sütresiz binaların uzaklığı (**)
                         ----------------------------------
Patlayıcı Maddenin                            Kara ve Demir
      Miktarı            Meskün binalardan     yollarından      Birbirlerinden
       (Kg.)                   (m)                (m)                   (m)
------------------      ------------------     ------------     ---------------
          1                     15                   8                 2
          5                     30                  15                 3
         10                     45                  23                 5
         50                    105                  53                11
        100                    150                  75                15
        500                    300                 150                30
       1000                    450                 225                45
       5000                   1050                 525               105
      10000                   1500                 750               150
     *) Bu çizelgedeki uzaklıklar; Tratil,Klorat,Perklorat ve benzerleri patla-
        yıcı maddeler için uygulanacaktır.
    **) İçerisinde,Trotil,Klorat,Perklorat ve benzerleri patlayıcı maddelerin
        bulunduğu sütreli binalarla ilgili olarak uzaklıklar hesaplanırken,mev-
        cut sütrenin özellikleri gözönünde tutularak,Çizelgedeki uzaklıklar %50
        oranında azaltılabilir.
                 PATLAYICI MADDELER İLE İLGİLİ UZAKLIKLAR (*)
                                Çizelge IV b.
                      Sütresiz binalardan uzaklığı (**)
                      --------------------------------
Patlayıcı Maddenin                            Kara ve Demir
    Miktarı            Meskün binalardan        yollarından      Birbirlerinden
    (Kg.)                  (m)                   (m)                 (m)
------------------     ------------------     --------------     ---------------
        1                     10                    5                   1
        5                     20                   10                   2
       10                     30                   15                   3
       50                     70                   35                   7
      100                    100                   50                  10
      500                    200                  100                  20
     1000                    300                  150                  30
                      Sütresiz binalardan uzaklığı (**)
Patlayıcı Maddenin                            Kara ve Demir
      Miktarı          Meskün binalardan       yollarından       Birbirlerinden
      (Kg.)                  (m)                  (m)                 (m)
------------------     -----------------      -------------      --------------
      5000                    700                 350                 70
     10000                   1000                 500                100
     *) Bu çizelgedeki uzaklıklar Dinamit,Nitrogliserin,Nitroselülloz ve benzer-
        leri patlayıcı maddeler için uygulanacaktır.
    **) İçerisinde,Dinamit,Nitrogliserin,Nitroselüloz ve benzerleri patlayıcı
        maddelerin bulunduğu sütreli binalarla ilgili olarak uzaklıklar hesapla-
        nırken,mevcut sütrenin özellikleri gözönünde tutularak,çizelgedeki uzak-
        lıklar %50 oranında azaltılabilir.
            PATLAYICI MADDELER İLE İLGİLİ UZAKLIKLAR (*)
                          Çizelge IV c.
                 Sütresiz binalardan uzaklığı (**)
Patlayıcı maddenin                            Kara ve Demir
     Miktarı           Meskün binalardan       yollarından       Birbirlerinden
      (Kg.)                 (m)                   (m)                 (m)
------------------     -----------------      -------------      --------------
        1                     7                     4                   1
        5                    15                     8                   2
       10                    20                    10                   2
       50                    50                    25                   5
      100                    70                    35                   7
      500                   150                    75                  15
     1000                   200                   100                  20
     5000                   500                   250                  50
    10000                   700                   350                  70
     *) Bu çizelgedeki uzaklıklar Potasyumnitrat ihtiva eden Barut (Kara Barut)
        ve benzerleri patlayıcı maddeler için uygulanacaktır.
    **) İçerisinde Potasyumnitrat ihtiva eden Barut (Kara Barut) ve benzerleri
        patlayıcı maddelerin bulunduğu sütreli binalarla ilgili olarak uzaklık-
        lar hesaplanırken,mevcut sütrenin özellikleri gözönünde tutularak,çizel-
        gedeki uzaklıklar %50 oranında azaltılabilir.
                PATLAYICI MADDELER İLE İLGİLİ UZAKLIKLAR (*)
                              Çizelge IV d.
                      Sütresiz binalardan uzaklığı (**)
                    ---------------------------------------
Patlayıcı maddenin                          Kara ve Demir
     Miktarı         Meskün binalardan       yollarından         Birbirlerinden
     (Kg.)                 (m)                 (m)                    (m)
-----------------   -------------------    ----------------     ----------------
          1                    4                  2                      0
          5                    8                  4                      1
         10                   10                  5                      1
         50                   25                 13                      3
        100                   35                 18                      4
        500                   75                 38                      8
       1000                  100                 50                     10
       5000                  250                125                     25
      10000                  350                175                     35
 *) Bu çizelgedeki uzaklıklar Amonyumnitrat,Sıvı Oksijen,Sıvı Hava ve bunları
    ihtiva eden patlayıcı maddeler ile benzerleri için uygulanacaktır.
**) İçerisinde Amonyumnitrat,Sıvı Oksijen,Sıvı Hava ve bunları ihtiva eden pat-
    layıcı maddeler ile benzerlerinin bulunduğu sütreli binalarla ilgili olarak
    uzaklıklar hesaplanırken,mevcut sütrenin özellikleri gözönünde tutularak çi-
    zelgedeki uzaklıklar % 50 oranında azaltılabilir.
            PARLAYICI SIVILAR VE SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZLARI
                          İLE İLGİLİ UZAKLIKLAR
                              Çizelge V.
                     Kabın meskün yerlerden komşu araziden,
                       Kara ve Demir yollarından uzaklığı
                 ---------------------------------------------    Kapların
Kabın Hacmi                                                    birbirlerinden
Metre Küp.          Yeraltı Deposu     Yerüstü Deposu             uzaklığı
(m üzeri 3)           Metre (m)          Metre (m)                Metre (m)
---------------     ---------------    --------------       ------------------
   0  -     0,5            0                  3                      0
   0,5-     3              3                  3                      1
   3  -    10              5                  7,5                    1
  10  -   120             10                 15                      1,5
 120  -   250             15                 20                      1,5
 250  -   600             -                  22,5            Kap Çapının 1/4`ü.
 600  -  1200             -                  25              Kap Çapının 1/4`ü.
1200  -  5000             -                  30              Kap Çapının 1/4`ü.
5000  - 10000             -                  40              Kap Çapının 1/4`ü.

 

YorumlarHenüz bir yorum yazılmadı.
UYARI ! Yorum yapabilmeniz için lütfen üye girişi yapınız.!
Facebook İle Bağlan    Twitter İle Bağlan